Współżycie fizyczne a rozwód – brak kontaktów fizycznych nie wystarczy do rozstania

Zgodnie z polskim prawem, do udzielenia parze rozwodu konieczne jest potwierdzenie rozkładu wszystkich więzi małżeńskich. Zalicza się do nich przede wszystkim więzi emocjonalne (przywiązanie, wspólna egzystencja), gospodarcze (chodzi tu o relacje finansowe między partnerami) oraz fizyczne. Aby uzyskać rozwód, więzi te muszą ustać zupełnie i trwale – w praktyce oznacza to, że nie ma szans na ich odbudowę. Jeśli choć jedna z więzi nadal jest utrzymywana, wówczas rozstanie nie będzie mogło być „zalegalizowane” – brak pożycia małżeńskiego nie jest więc samodzielnie wystarczającym powodem do rozwodu (podobnie jak pojedyncza zdrada emocjonalna, o czym pisaliśmy już w tekście Zdrada emocjonalna w sądzie – czy może być podstawą do rozwodu).

Oczywiście w sytuacji, w której brak seksu między małżonkami przez miesiące czy lata związku doprowadzał do rozkładu wspomnianych wcześniej więzi, rozwód zostanie udzielony. Są to zazwyczaj okoliczności obejmujące ustanie pożycia, a w jego wyniku – powolne oddalanie się od siebie małżonków – spanie w osobnych pokojach, spędzanie czasu wolnego na własną rękę, oddzielne jeżdżenie na wakacje, pracę na własny rachunek (nawet pomimo braku intercyzy) etc. Umotywowanie takiego stanu rzeczy stosownymi dowodami (zeznaniami samych zainteresowanych oraz zeznaniami świadków, rachunkami, wyciągami z kont, nagraniami rozmów czy zapisami wiadomości internetowych) będzie dla sądu wystarczającym potwierdzeniem całkowitego i zupełnego rozkładu pożycia.

Mąż lub żona odmawia seksu – czy to powód do rozwodu z orzeczeniem o winie?

Czy uporczywe odmawianie współżycia przez męża lub żonę może być powodem do rozwodu – i to rozwodu z orzeczeniem o winie? Zdecydowanie tak. Natomiast zarówno uporczywe, jak i celowe unikanie zbliżeń fizycznych powiązane ze złą wolą musi zostać udowodnione na sali sądowej. Chodzi tu przede wszystkim o sytuacje, w których jedna ze stron używa argumentu seksu jako „karty przetargowej” – manipuluje partnerem, wpędza go w poczucie winy, odmawia zbliżeń lub obiecuje je jedynie po to, by uzyskać konkretne korzyści. Takie zachowanie w sądzie mogą potwierdzić zeznania (zarówno partnerów, jak i świadków) oraz dokumentacja zdarzeń – nagrania, zapisy wiadomości i inne. Warto tutaj dodać, że całkowity i zupełny rozkład więzi fizycznych będzie dla sądu oznaczał co najmniej kilkumiesięczną przerwę w kontaktach płciowych między małżonkami – jeśli więc podczas takiego okresu zdarzały się między nimi pojedyncze zbliżenia (powodowane na przykład wpływem wyjątkowych okazji, wakacji czy spożycia alkoholu), wówczas jest to dla sądu sygnał, że więź da się jeszcze odbudować.

Kiedy brak kontaktów fizycznych nie może być uznany za powód do rozwodu?

Nie wszystkie sytuacje związane z odmową współżycia między małżonkami są powodowane złośliwością czy manipulacją. Czasem dłuższe okresy bez zbliżeń wynikają po prostu z okoliczności zewnętrznych lub niezależnych od żony czy męża. Chodzi tu między innymi o długie, służbowe podróże, chorobę małżonka (również problemy natury psychologicznej) czy pobyty w szpitalu. W takiej sytuacji brak kontaktów fizycznych absolutnie nie może być poczytywany za winę jednej ze stron, ponieważ nie ma ona wpływu na tego typu okoliczności. Oczywiście w przypadku złożenia pozwu o rozwód z orzeczeniem o winie z uwagi na brak współżycia, obie strony będę musiały udowodnić swoją rację.

Chcę się rozwieść – i co dalej?

Osoby, które chcą rozwodu, mają przed sobą nierzadko długą ścieżkę do osiągnięcia swojego celu – obejmującą nie tylko złożenie papierów rozwodowych, ale również liczne rozmowy z partnerem lub partnerką, ustalenia co do późniejszego funkcjonowania rodziny, czy co do podziału majątku.

Wszystkie powyższe elementy sprawiają, że cały proces może trwać naprawdę długo i być niezwykle stresujący. Więcej informacji o tym, jak się rozwieść – z orzeczeniem o winie lub bez orzekania o winie – zawarliśmy w artykule Rozwód – od czego zacząć? Rady prawnika, do którego lektury serdecznie zachęcamy. Oprócz tego, w przypadku potrzeby stworzenia pozwu o rozwód, proponujemy skorzystanie z naszego generatora pozwów online, skonstruowanego w ramach współpracy doświadczonych prawników oraz programistów.

Co trzecie małżeństwo w Polsce kończy się rozwodem, a orzeka się ich rocznie kilkadziesiąt tysięcy. Według danych GUS najczęstsze przyczyny rozwodów to: niezgodność charakterów, niedochowanie wierności małżeńskiej oraz uzależnienie od alkoholu.

Wśród pozostałych powodów do rozwodu w pozwach i orzeczeniach rozwodowych pojawiają się między innymi: dłuższa nieobecność jednego z małżonków, naganny stosunek do członków rodziny, nieporozumienia partnerów na tle finansowym, różnice światopoglądowe, niedobranie się pary pod względem seksualnym, trudności mieszkaniowe i inne. Przyczyn rozwodu bywa oczywiście w wielu przypadkach więcej niż jedna. 

Niezgodność charakterów – najczęstsza przyczyna rozwodu bez orzekania o winie

Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, niezgodność charakterów to (przynajmniej oficjalnie) jeden z najczęstszych powodów rozwodów w ciągu kilku ostatnich lat. Z jednej strony wynika to prawdopodobnie z faktu, że jest to dość pojemna znaczeniowo kategoria, która mieści w sobie wiele różnych pól nieporozumienia partnerów, z drugiej – niezgodne charaktery współmałżonków stanowią „wygodną” przyczynę rozwodu – szybkiego, bez orzekania o winie – wtedy, gdy rozstająca się para jest w stanie dogadać się w tej kwestii i rozejść bez walki. Na 65 341 wszystkich rozwodów w Polsce w 2019 roku, 51 743 było rozwodami bez orzekania o winie (Rocznik Demograficzny 2020). W 8682 przypadkach wina leżała po stronie męża, tylko w 2218 po stronie żony, pozostałe orzeczenia mówiły o winie obopólnej.

Niedochowanie wierności – wystarczający powód rozwodu według opinii społecznej

Zdrada małżeńska jest na drugim miejscu, jeśli chodzi o przyczyny rozwodów wedle wyżej wspomnianych danych z GUS (Polska, 2019 rok). W 3864 przypadkach jest to jedyna przyczyna rozwodu, w 9601 sprawach rozwodowych niedochowanie wierności stanowi jeden z powodów. Wina w tym przypadku prawie dwa razy częściej leży po stronie mężczyzny niż kobiety, choć zdarzają się też rozwody z orzeczeniem o winie obu stron. Niezależnie od wyroków sądowych, niewierność jest także (obok brutalnego traktowania, porzucenia rodziny i alkoholizmu) ważną i – przede wszystkim – wystarczającą (to jest akceptowalną i całkowicie zrozumiałą) według opinii społecznej (dwie trzecie ankietowanych przez CBOS) przesłanką do rozwodu.

Nadużywanie alkoholu – jedna z okoliczności rozkładu pożycia małżeńskiego

Trzecią w kolejności częstotliwości przesłanką orzeczenia rozwodu w Polsce jest nadużywanie i/lub uzależnienie od alkoholu (jak poprzednio, statystyki GUS dotyczące 2019 roku). W kilku procentach przypadków to jedyna przyczyna rozwodu, w kilkunastu – powód rozwodu (z orzeczeniem o winie lub bez orzekania o niej) występujący łącznie z innymi. Alkoholizm oraz inne uzależnienia często generują w małżeństwie także inne okoliczności (na przykład zaniedbywanie rodzinny, kłopoty finansowe czy nawet przemoc domową), które szybko prowadzą do rozkładu pożycia małżeńskiego.

Inne przesłanki rozwodu – uzasadnienia w pozwach i wyrokach

Nieco rzadziej, niż trzy wymienione wyżej przyczyny rozwodów, przewijają się w polskich statystykach z 2019 roku jako powody formalnych rozstań (uzasadnienie pozwów i wyroków rozwodowych):

• finansowe spory małżonków (wynikające na przykład z niegospodarności lub po prostu różnego podejścia do gospodarowania wspólnymi pieniędzmi albo z uchylania się od obowiązku pracy przez jedną ze stron etc.),
• negatywne nastawienie i złe traktowanie członków rodziny (na przykład agresja słowna, jak nieustanne obrażanie kogoś, czy fizyczna, która bywa udokumentowana Niebieską Kartą, co może być dowodem w sprawie rozwodowej),
• dłuższa nieobecność współmałżonka w domu (czyli tak zwane związki na odległość, które nie przetrwały próby czasu; żona lub mąż wyjeżdża na długo na przykład poza granice kraju – do pracy – i w końcu ustaje więź fizyczna oraz emocjonalna między małżonkami),
• kłopoty mieszkaniowe (także bywają powodem rozwodu),
• niedopasowanie na tle seksualnym (różnica temperamentów i/lub upodobań, w tym odmowa współżycia seksualnego),
• a także głębokie różnice światopoglądowe (czyli między innymi spory związane z kształceniem i/lub wychowaniem dziecka w takiej lub innej wierze, kulturze, ale nie tylko).

Rzadkie, ale uznawane przez sądy przesłanki rozwodu

Rzadkimi, ale funkcjonującymi w naszej społeczno-prawnej rzeczywistości przyczynami rozwodu są ponadto: zły stosunek do rodziny żony lub męża, a z drugiej strony także niewłaściwe zachowanie się rodziny współmałżonka, nieetyczne zachowania i łamanie zasad współżycia społecznego, odmowa wzajemnej pomocy, choroba psychiczna, bezpłodność…

***

Jeśli zamierzasz się rozwieść i właśnie zastanawiasz się nad uzasadnieniem pozwu, rozważ, czy któraś z opisanych tu przyczyn rozwodów nie jest przesłanką, która dotyczy właśnie ciebie. Warto zajrzeć w tej sytuacji również do innego z naszych artykułów, to jest Uzasadnienie rozwodu w pozwie – jak je napisać. Może być bardzo pomocny w tych okolicznościach. Potem, korzystając z łatwego w obsłudze kreatora dokumentów sądowych, stwórz swój pozew rozwodowy >>

Źródła

https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2019/K_007_19.PDF

https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2020,3,14.html