Gdy ojciec nastawia dziecko przeciwko matce lub gdy następuje utrudnianie kontaktu z dzieckiem ze strony matki, wówczas mówi się o alienacji rodzicielskiej, która wpływa negatywnie nie tylko na stan psychiczny małoletniego, ale również na jego poczucie bezpieczeństwa oraz na samych rodziców.

Czym jest alienacja rodzicielska? Na czym polega utrudnianie kontaktów z dzieckiem?

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez matkę lub ojca określa się również mianem alienacji rodzicielskiej. Polega przede wszystkim na ograniczeniu lub całkowitym pozbawieniu możliwości widzenia się dziecka z drugim rodzicem – zarówno jeszcze przed rozwodem, jak i w jego trakcie czy już po – mimo konkretnych postanowień sądu co do terminów, zakresów i dat spotkań jednego z rodziców z małoletnim. Zarówno utrudnianie kontaktów z dzieckiem bez rozwodu, jak i po nim, może być podstawą do wszczęcia konkretnych kroków prawnych przez stronę pokrzywdzoną.

Przeczytaj również:  Do czego prowadzi alienacja rodzicielska – dziecko w sytuacji okołorozwodowej rodziców

Gdzie zgłosić utrudnianie kontaktów z dzieckiem?

Jeśli utrudnianie widzenia z dzieckiem destabilizuje życie rodziny, wciąż się powtarza i ma zły wpływ na jej członków, wówczas należy podjąć odpowiednie działania, czyli zgłosić sprawę do sądu. Można to zrobić za pomocą odpowiedniego wniosku o kontakt z rodzica z dzieckiem lub z dziećmi, wówczas sąd rozpatrując sprawę i badając okoliczności utrudniania kontaktów, wyznaczy odpowiednie ramy dla spotkań małoletniego z rodzicami. Sąd, do którego składa się dokumenty, powinien być sądem rejonowym z wydziałem rodzinnym i opiekuńczym. Wniosek można złożyć osobiście lub za pośrednictwem poczty.

Jak udowodnić utrudnianie kontaktów z dzieckiem?

Podczas ustalania szczegółów sprawy sąd z pewnością będzie chciał potwierdzić okoliczności wskazujące na utrudnianie kontaktu z dzieckiem – po rozwodzie lub przed jego nastąpieniem. Wówczas, dla potwierdzenia konkretnej wersji, warto zapewnić sobie dowody: zdjęcia, nagrania, zapisy rozmów (także w formie elektronicznej) oraz zeznania świadków. Dzięki potwierdzeniu przedstawianej wersji wydarzeń sąd będzie bardziej skłonny do wyznaczenia nowych lub skorygowania poprzednich postanowień co do spotkań z dzieckiem.

Jaka kara za utrudnianie kontaktów z dzieckiem?

Co grozi matce za utrudnianie kontaktów z dzieckiem? Z jaką karą musi liczyć się ojciec, który nie pozwala na widzenia ustalone wcześniej przez sąd? Obecnie kara za utrudnianie kontaktów z dzieckiem obejmuje nakaz zapłaty grzywny. Dzieje się tak w momencie, w którym jedna ze stron zwróci się do sądu z wnioskiem o egzekucję kontaktów – wówczas wymiar sprawiedliwości, po zbadaniu sytuacji materialnej rodzica i jego możliwości finansowych, nakaże zapłatę grzywny. Zazwyczaj wynosi ona od 100 do 500-600 złotych, jednak dla osób zarabiających wysokie kwoty, kara może być zdecydowanie wyższa.

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem a alimenty

Często zdarza się, że jeden z rodziców traktuje utrudnianie kontaktów ojca z dzieckiem (czy też matki) jako karę za niepłacenie alimentów. Jest to zachowanie niedopuszczalne i – tak, jak zostało to opisane powyżej – może skutkować nakazem zapłaty grzywny za utrudnianie kontaktów z dzieckiem. W sytuacji niealimentacji należy więc wszcząć kroki w kierunku postępowania egzekucyjnego, a w żadnym razie nie podejmować decyzji o „samodzielnym” karaniu osoby, która nie płaci lub spóźnia się z wypłacaniem świadczenia należącego się dziecku.

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem – Kodeks karny i planowane zmiany

Obecnie (stan na lipiec 2022) w ramach prac Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej toczą się szeroko zakrojone dyskusje co do zmian w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, dotyczących kwestii alienacji rodzicielskiej. Niektórzy uczestnicy tych dyskusji postulują wprowadzenie – obok kary grzywny – również karę pozbawienia wolności za uporczywe utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez jednego z rodziców. Ma to być odpowiedź na zjawisko wspomnianej już alienacji rodzicielskiej, dotykające głównie ojców, którym matki ograniczają widzenia z małoletnimi. Szczegóły realizacji projektu wciąż są zmieniane, a zmiany te dotyczą nie tylko zakresu kar oraz warunków ich realizacji, ale również innych aspektów dotyczących opieki nad dziećmi po rozstaniu rodziców – w tym opieki naprzemiennej, prac z mediatorami i innych zagadnień „okołorozwodowych”. Po więcej informacji na temat władzy rodzicielskiej, praw dziecka i rodziców oraz prawa alimentacyjnego zajrzyj na blog Itogis.

Co to jest alienacja rodzicielska?

Alienacja rodzicielska to manipulacja dzieckiem przez matkę lub ojca, której celem jest odsunięcie małoletniego – zarówno w sferze psychicznej, jak i w ujęciu fizycznym – od drugiego rodzica. Jej (nie)zamierzonym skutkiem są takie objawy, jak pogorszenie nastroju dziecka, zniechęcenie do podejmowania ulubionych aktywności, wycofanie, zagubienie oraz wiele innych – w tym również dziecięca depresja. W jaki sposób rozpoznać, że alienacja rodzicielska dotyczy Twojej rodziny?

Alienacja rodzicielska – objawy

Oto sytuacje, które jasno wskazują na stosowanie technik manipulacyjnych prowadzących do alienacji rodzicielskiej i przykłady charakterystycznych zachowań:

• niechęć dziecka do spotkań z jednym rodziców, a także do rozmów telefonicznych, wspólnej zabawy i innych aktywności;
• nieszczerość dziecka względem jednego z rodziców;
• utrudnianie lub uniemożliwianie kontaktów z potomkiem przez jednego z rodziców;
• nastawianie dziecka wrogo do jednego z rodziców, opowiadanie mu kłamstw, wymuszanie niemiłego zachowania wobec drugiego rodzica;
• szantażowanie dziecka i przekupywanie go w zamian za okazywanie pozytywnych uczuć tylko jednemu rodzicowi.

Oczywiście zachowań wskazujących na alienację rodzicielską jest znacznie więcej – każde z nich sprowadza się do manipulacji i „nieczystych zagrań” mających swoje następstwa. Czym skutkuje alienacja rodzicielska? Konsekwencje takiego postępowania są bardzo poważne – zwłaszcza, jeśli mowa o dobru dziecka.

Syndrom Gardnera i konflikt lojalnościowy u dzieci jako efekty alienacji rodzicielskiej

Wśród wielu skutków alienacji rodzicielskiej wyróżnia się przede wszystkim:

• syndrom Gardnera (określany również jako zespół alienacji rodzicielskiej lub zespół rodzicielskiego wyobcowania), to nic innego, jak nastawianie dziecka przeciwko drugiemu rodzicowi, okupione zagubieniem dziecka, smutkiem, pogorszeniem się jego możliwości poznawczych, spadkiem nastroju oraz innymi, negatywnymi zmianami w zachowaniu;

konflikt lojalnościowy u dziecka, czyli poczucie konieczności zadowolenia obojga rodziców – tego, który manipuluje i tego, w którego skierowana jest alienacja rodzicielska; skutkuje to często licznymi kłamstwami, wymyślaniem wymówek, ciągłym udawaniem i życiem dziecka w nieustającym napięciu; konflikt lojalnościowy może mieć różne skutki – od wykształcenia się osobowości lękowej, aż po depresję.

Alienacja dziecka – Kodeks karny i Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy Cię alienacja rodzicielska? Gdzie szukać pomocy? Najlepiej udać się do sądu, choć warto w tym miejscu wspomnieć, że polskie prawo nie przewiduje konkretnych przepisów dla takiej właśnie sytuacji. Można natomiast skorzystać z artykułów 598 (15) oraz 598 (17) z paragrafu 1 Kodeksu postępowania cywilnego, które odnoszą się do niewłaściwego wykonywania pieczy rodzicielskiej lub niewłaściwego wykonywania obowiązków określonych przez sąd. Oprócz tego w niektórych sprawach zastosowanie ma również artykuł 207 Kodeksu karnego mówiący o znęcaniu się nad dzieckiem – wówczas jednak postępowanie rodzica musi nosić znamiona przestępstwa.

Alienacja rodzicielska – jak udowodnić ją przed sądem?

Często okazuje się, że alienację rodzicielską trudno jest udowodnić – przede wszystkim z uwagi na fakt, że rodzic stosujący techniki manipulacyjne może wypierać się podejmowanych działań. Należy więc gromadzić dowody na własną rękę – mogą to być nagrania, zapisy wiadomości tekstowych i e-mail, zrzuty ekranu, ale również zeznania świadków: sąsiadów, przyjaciół, członków rodziny, opiekunów lub nauczycieli dziecka. Dodatkowo jeśli sąd uzna, że zeznania samego dziecka będą przydatne w sprawie i może ono zeznawać (biorąc pod uwagę wiek i stan psychiczny), to również i jego relacje będą rozpatrywane w sprawie jako dowód.

***Zobacz też inne Brudne sztuczki rozwodowe stosowane przez strony >>