Co to jest władza rodzicielska i na czym polega jej wykonywanie? W jakich okolicznościach może dojść do utraty tej władzy i jak wygląda przywrócenie władzy rodzicielskiej po ograniczeniu? O tym w naszym artykule…

Pełna władza rodzicielska i jej wykonywanie

Pełną władzę rodzicielską rodzice zyskują wraz z narodzinami ich dziecka. To prawa, ale i obowiązki względem potomka, które należy wypełniać aż do momentu osiągnięcia przez niego pełnoletności. Sprawowanie władzy rodzicielskiej polega na opiece nad dzieckiem (w szerokim tego słowa znaczeniu), reprezentowaniu go i zarządzaniu jego majątkiem. Wszystko to musi być realizowane z uwzględnianiem dobra dziecka i interesu społecznego. Jeśli władza rodzicielska nie jest należycie wykonywana, może dojść do jej ograniczenia przez sąd opiekuńczy.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej – kiedy ma miejsce?

Ograniczenie/pozbawienie władzy rodzicielskiejmoże mieć miejsce w przypadku, gdy jest ona nadużywana (na przykład rodzic zmusza swoje małoletnie dziecko do popełniania przestępstw) bądź nierealizowana z powodu trwałej przeszkody (to między innymi stały pobyt rodzica z dala od dziecka – w innym kraju) lub rażącego zaniedbywania obowiązków względem dziecka (jak choćby niepłacenie zasądzonych na rzecz dziecka alimentów). Zarówno ograniczenie, jak i przywrócenie władzy rodzicielskiej po ograniczeniu może dotyczyć obojga lub tylko jednego z rodziców.

Więcej w artykule „Władza rodzicielska – kiedy powstaje, kiedy ustaje, kiedy może być zawieszona” >>

Sprawy związane z ustalaniem władzy rodzicielskiej często toczą się równolegle z rozwodem lub trwającą separacją rodziców dziecka albo rozpadem ich związku o charakterze konkubinatu, a jeśli rodzice mieszkają osobno, należałoby ustalić miejsce stałego pobytu dziecka.

Zobacz, jak wygląda wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka, co musi zawierać i jak go napisać >>

Przywrócenie władzy rodzicielskiej po ograniczeniu

Władza rodzicielska może zostać przywrócona (w całości lub częściowo), jeśli ustąpiła przyczyna jej odebrania, ograniczenia czy zawieszenia, a rodzic (bądź rodzice), którzy chcą odzyskać prawa rodzicielskie wystąpią o to z wnioskiem do sądu lub postępowanie w tej sprawie zostanie wszczęte z urzędu. Sąd dokładnie bada sytuację dziecka i podejmuje decyzję.

Jak wygląda wniosek o przywrócenie władzy rodzicielskiej?

Wniosek o przywrócenie władzy rodzicielskiej składa się w sądzie rejonowym, właściwym dla miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka. Musi on zawierać:

• informacje dotyczące okoliczności ograniczenia/pozbawienia/zawieszenia władzy rodzicielskiej (przemoc, alkoholizm, niespełnianie obowiązku alimentacyjnego, choroba psychiczna etc.)
• dowody na to, że przyczyny całkowitej lub częściowej utraty władzy rodzicielskiej ustały. Jeśli były one związane z chorobą, należy załączyć do wniosku zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia czy etapie terapii; gdy w grę wchodziła przemoc, potrzebne mogą być zeznania świadków czy wywiady środowiskowe; jeżeli chodziło o niepłacenie alimentów, dokumentem dowodowym może być wyciąg bankowy pokazujący regularne uiszczanie należności przez dłuższy czas itd.

Sąd ustala, czy przywrócenie władzy rodzicielskiej po ograniczeniu jest w danym momencie celowe i z korzyścią dla małoletniego dziecka oraz czy przyczyna, która ustała może ponownie zaistnieć, a także czy nie pojawiły się kolejne okoliczności przemawiające za utrzymaniem dotychczasowego stanu i niepowierzaniem władzy rodzicielskiej osobie, której została ona odebrana.

Potrzebujesz stworzyć wniosek o przywrócenie władzy rodzicielskiej po ograniczeniu, skorzystaj z platformy do generowania wniosków >>

W powszechnej opinii funkcjonuje mylne przekonanie, że pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej zwalnia z płacenia alimentów na rzecz dziecka. Absolutnie tak nie jest. Obowiązek alimentacyjny ciąży na rodzicach niezależnie od tego, czy posiadają oni pełnię praw rodzicielskich, czy są ich całkowicie pozbawieni, czy też zakres władzy rodzicielskiej jest ograniczony tylko częściowo. Aby lepiej zrozumieć brak zależności między tymi kwestiami, należy bliżej się przyjrzeć temu, czym są prawa rodzicielskie, co oznacza ich ograniczenie i dlaczego to się może wydarzyć, oraz z czego wynika obowiązek alimentacyjny.

Co to jest władza rodzicielska i co oznacza ograniczenie praw rodzicielskich

Władza rodzicielska to szerokie pojęcie, mieszczące szereg różnych uprawnień rodzica w stosunku do potomka, który nie jest pełnoletni. Jest to prawo do opieki nad dzieckiem (chodzi o osobiste sprawowanie pieczy nad nim), prawo do reprezentowania dziecka (na przykład w sprawach urzędowych, przed sądem) oraz prawo do zarządzania jego majątkiem (jeżeli takowy istnieje). Każda z tych trzech składowych władzy rodzicielskiej daje rodzicom możliwość współdecydowania o istotnych sprawach mających wpływ na życie dziecka (na przykład wybór szkoły, wiary, leczenia i inne).

Jeżeli jedno z rodziców ma ograniczone prawa rodzicielskie lub osoba ta jest zupełnie ich pozbawiona, a dzieje się tak w przypadku rażących uchybień w wykonywaniu obowiązku rodzicielskiego, drugie z rodziców może samodzielnie podejmować wszelkie decyzje związane z wychowywaniem małoletniego dziecka.

Ograniczenie praw rodzicielskich jest więc niejako odebraniem przywilejów, ale nie obowiązków. Nie można już bowiem decydować w niektórych sprawach, ale nadal trzeba na dziecko łożyć, bo nie przestaje się być jego rodzicem – z tego nie zwalnia ograniczenie praw rodzicielskich. Alimenty pozostają zatem bez zmian.

Co to jest obowiązek alimentacyjny

Obowiązek płacenia alimentów wynika z konieczności łożenia określonych środków na rzecz zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (mieszkanie, wyżywienie, ubranie, środki czystości, leki i tym podobne) osoby z kręgu najbliższej rodziny – w tym przypadku dziecka, ale sytuacja może być również odwrotna – kiedy dorosłe już dziecko płaci alimenty na rzecz rodzica, który popadł w niedostatek.

Obowiązek alimentacyjny w przypadku małoletniego dziecka może być realizowany w formie pieniężnej, poprzez regularne przekazywanie określonej kwoty na ręce rodzica, pod którego stałą opieką pozostaje dziecko i/lub w formie niematerialnej. Przy ograniczeniu praw rodzicielskich alimenty zasądzone przez sąd nie ulegają zmianie.

Kiedy może ustać obowiązek alimentacyjny

Obowiązek ten może ustać w innych sytuacjach prawnych – jak choćby w momencie, w którym strona pozwana o alimenty podważa bycie biologicznym rodzicem dziecka i udowadnia ten brak pokrewieństwa.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej a alimenty – osobne sprawy, osobne wnioski

Prawa rodzicielskie i alimenty to dwie osobne sprawy, ale jedna może wynikać z drugiej. Wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej może bowiem w naturalny sposób pociągać za sobą wnioskowanie o alimenty. Pozbawia się bowiem praw rodzicielskich tego, kto zaniedbuje swoje rodzicielskie obowiązki, a wśród nich może być nie tylko brak zainteresowania dzieckiem, ale także między innymi niełożenie na jego utrzymanie. Wtedy najlepiej złożyć dwa wnioski do sądu – wniosek o ograniczenie praw rodzicielskich i o alimenty.

Zobacz, jak przygotować pozew o alimenty i jak prawidłowo sporządzić wniosek o ograniczenie praw rodzicielskich.