Sprawa o ustalenie miejsca pobytu dziecka odbywa się w celu wyznaczenia przez sąd miejsca pobytu/zamieszkania małoletniego bądź małoletniej przy konkretnej osobie – jednym z rodziców lub innych opiekunów. Wyrok taki jest niezbędny między innymi do tego, aby strona pełniąca osobistą pieczę nad dzieckiem mogła wnioskować o zasądzenie alimentów.

Zakładanie sprawy – wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka

Założenie sprawy o ustalenie miejsca pobytu dziecka wymaga złożenia do sądu rodzinnego (wydział rodzinny sądu rejonowego właściwego dla aktualnego miejsca zamieszkania dziecka) wniosku o ustalenie miejsca pobytu dziecka. Dokument taki musi spełniać wymogi pism procesowych i być odpowiednio sformułowany, bo to właśnie na jego podstawie podejmowana jest decyzja w sprawie. Należy w nim zawrzeć dane personalne wszystkich stron postępowania oraz przede wszystkim przekonującą argumentację i załączyć ewentualnie dokumentację, która ilustruje przedstawione we wniosku argumenty. Opłata do wniosku o ustalenie miejsca pobytu dziecka, którą należy wnieść przy składaniu dokumentu do sądu wynosi obecnie 100 zł.

Przeczytaj też Wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka – co musi zawierać i jak go napisać >>

Wniosek o zabezpieczenie miejsca pobytu dziecka

Równocześnie z wnioskiem o ustalenie miejsca pobytu dziecka warto niekiedy złożyć też do tego samego sądu wniosek o zabezpieczenie miejsca pobytu/zamieszkania dziecka (na czas toczącej się sprawy o ustalenie miejsca pobytu). To środek zapobiegawczy stosowany w przypadku sytuacji konfliktowych, w których istnieje podejrzenie, że jedna ze stron postępowania mogłaby, nie czekając na wyrok sądu i nie uzgadniając tego z drugim rodzicem, samowolnie spowodować zmianę miejsca zamieszkania dziecka.

Stwórz wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka >>

Kto zakłada sprawę o ustalenie miejsca pobytu/zamieszkania dziecka

Sprawę o ustalenie miejsca pobytu dziecka przy sobie może założyć matka lub ojciec, którzy nie zostali wcześniej pozbawieni przez sąd władzy rodzicielskiej, ale także inne osoby sprawujące rzeczywistą opiekę nad dzieckiem (na przykład babcia lub dziadek zajmujący się małoletnim czy małoletnią, której rodzice nie wypełniają należycie swoich rodzicielskich obowiązków). W niektórych przypadkach takie postępowanie wszczynane jest z urzędu.

Jak może przebiegać i ile trwa sprawa o ustalenie miejsca zamieszkania dziecka

Zależnie od stopnia skomplikowania sprawy o ustalenie miejsca pobytu dziecka, może ona trwać niekiedy nawet wiele miesięcy (mowa tu o pierwszej instancji). Sąd zapoznaje się z argumentacją zaprezentowaną w pozwie, bada sytuację rodzinną dziecka, czasami przesłuchuje świadków, często także zapoznaje z jego osobistą opinią (szczególnie – choć nie tylko wtedy, gdy nie jest ono ubezwłasnowolnione i ma skończone 13 lat). Aby podjąć najlepszą dla dobra dziecka decyzję sąd zasięga również opinii biegłych – na przykład psychologów dziecięcych.

Orzeczenie w sprawie o ustalenie miejsca pobytu dziecka

Warto zaznaczyć w tym miejscu, że orzeczenie, który zapada w sprawie o ustalenie miejsca pobytu dziecka wcale nie musi obowiązywać aż do czasu osiągnięcia przez to dziecko pełnoletności. Zmieniające się okoliczności życiowe mogą bowiem sprawić, że za jakiś czas ponownie konieczne będzie sądowne ustalenie miejsca zamieszkania dziecka. Dość często zdarza się na przykład tak, że pierwotnie zamieszkujące przy matce dziecko chce zamieszkać z ojcem (lub odwrotnie). Wtedy ponownie wnioskuje się do sądu – tym razem w sprawie formalnej zmiany miejsca pobytu dziecka i ewentualnie uchylenie obowiązku alimentacyjnego i zasądzenie alimentów od drugiego rodzica.

Przeczytaj też Zmiana miejsca pobytu dziecka a alimenty >>

Rozważmy najczęstszą sytuację. Rodzice małoletniego dziecka, którym w równym stopniu przysługuje władza rodzicielska, zamieszkują osobno. To, gdzie zamieszka dziecko, może wynikać z ich wspólnych ustaleń lub z decyzji sądu, jeśli rodzice nie mogą dojść w tej kwestii do porozumienia i matka lub ojciec (albo oboje) zwróci się z wnioskiem o ustalenie miejsca pobytu dziecka. Zmiana miejsca zamieszkania dziecka, a także kwestia alimentów, wymagają następnych wniosków, ale po kolei…

Zabezpieczenie i ustalenie miejsca pobytu dziecka – wnioski

Wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka – przy jednym bądź drugim rodzicu, składa się do sądu, aby sformalizować nową sytuację oraz by było jasne, pod czyją opieką przebywa na stałe małoletni lub małoletnia i które z rodziców może w związku z tym ewentualnie wystąpić o alimenty. Obowiązek alimentacyjny ciąży na obojgu, ale przyjmuje się, że rodzic, z którym mieszka dziecko, realizuje ten obowiązek poprzez osobiste starania o jego utrzymanie i wychowanie, dlatego o alimenty pozywa się zwykle drugiego rodzica. Przed tym jednak konieczny jest wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka, składany do sądu rejonowego (wydział rodzinny), który to wniosek musi spełniać wszystkie wymogi pism procesowych. Aby prawidłowo go zredagować i niczego istotnego nie pominąć, warto skorzystać z pomocy generatora tego typu dokumentów…

Stwórz wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka przy sobie >>

Wniosek o zabezpieczenie miejsca pobytu dziecka

Czasami istnieje ryzyko, że jedno z rodziców nie czekając na decyzję sądu, może chcieć samodzielnie i w tajemnicy przed drugim rodzicem zdecydować o tym, gdzie dziecko ma mieszkać (zmiana miejsca zamieszkania dziecka bez zgody ojca/matki). Warto w takiej sytuacji profilaktycznie złożyć dodatkowo do sądu wniosek o zabezpieczenie miejsca pobytu dziecka na czas trwającego procesu, w którym właśnie ustala się to miejsce.

Zmiana miejsca pobytu dziecka – wniosek i alimenty

Niezależnie od pierwotnej decyzji sądu ustalającej miejsce pobytu/zamieszkania dziecka, może ono ulec zmianie – na przykład dlatego, że dziecko, które ma więcej niż 13 lat może chcieć wybrać, z którym z rodziców woli mieszkać lub wpłyną na to jakieś inne okoliczności. W takiej sytuacji również należy złożyć do właściwego sądu rodzinnego stosowny wniosek – o zmianę miejsca pobytu dziecka.

Zmiana miejsca pobytu dziecka a alimenty

Zmiana miejsca zamieszkania dziecka wiąże się z możliwością/koniecznością zmiany postanowień dotyczących obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka. Jeżeli dotychczas małoletnie dziecko było na przykład przy matce, a ojciec płacił na nie alimenty, po zmianie miejsca pobytu dziecka alimenty może płacić matka. Nie dzieje się to jednak automatycznie w momencie zamieszkania dziecka z ojcem. Nie można alimentów po prostu przestać płacić, mimo że sprawuje się już osobistą pieczę nad dzieckiem. Trzeba w tej sytuacji zainicjować kolejne postępowania sądowe – wystąpić z powództwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego oraz z wnioskiem o zasądzenie alimentów – w tym przypadku od matki. Można to zawrzeć w jednym pozwie, przyspieszając w ten sposób nieco bieg całej sprawy.

Zobacz, jak przygotować pozew o alimenty oraz w jakich sytuacjach alimenty na dziecko się należą >>

Umieszczenie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej a alimenty

Zmiana miejsca pobytu dziecka to niestety nie zawsze przeprowadzka od matki do ojca czy odwrotnie. Zdarza się, że dziecko trafia do placówki opiekuńczo-wychowawczej. Co wtedy z alimentami? Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego mówią, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka nie ustaje w takiej sytuacji. Świadczenia pieniężne zasądzone na dziecko muszą być uiszczane, a zarządza nimi osoba wskazana w wyroku alimentacyjnym przez sąd.