Współżycie fizyczne a rozwód – brak kontaktów fizycznych nie wystarczy do rozstania

Zgodnie z polskim prawem, do udzielenia parze rozwodu konieczne jest potwierdzenie rozkładu wszystkich więzi małżeńskich. Zalicza się do nich przede wszystkim więzi emocjonalne (przywiązanie, wspólna egzystencja), gospodarcze (chodzi tu o relacje finansowe między partnerami) oraz fizyczne. Aby uzyskać rozwód, więzi te muszą ustać zupełnie i trwale – w praktyce oznacza to, że nie ma szans na ich odbudowę. Jeśli choć jedna z więzi nadal jest utrzymywana, wówczas rozstanie nie będzie mogło być „zalegalizowane” – brak pożycia małżeńskiego nie jest więc samodzielnie wystarczającym powodem do rozwodu (podobnie jak pojedyncza zdrada emocjonalna, o czym pisaliśmy już w tekście Zdrada emocjonalna w sądzie – czy może być podstawą do rozwodu).

Oczywiście w sytuacji, w której brak seksu między małżonkami przez miesiące czy lata związku doprowadzał do rozkładu wspomnianych wcześniej więzi, rozwód zostanie udzielony. Są to zazwyczaj okoliczności obejmujące ustanie pożycia, a w jego wyniku – powolne oddalanie się od siebie małżonków – spanie w osobnych pokojach, spędzanie czasu wolnego na własną rękę, oddzielne jeżdżenie na wakacje, pracę na własny rachunek (nawet pomimo braku intercyzy) etc. Umotywowanie takiego stanu rzeczy stosownymi dowodami (zeznaniami samych zainteresowanych oraz zeznaniami świadków, rachunkami, wyciągami z kont, nagraniami rozmów czy zapisami wiadomości internetowych) będzie dla sądu wystarczającym potwierdzeniem całkowitego i zupełnego rozkładu pożycia.

Mąż lub żona odmawia seksu – czy to powód do rozwodu z orzeczeniem o winie?

Czy uporczywe odmawianie współżycia przez męża lub żonę może być powodem do rozwodu – i to rozwodu z orzeczeniem o winie? Zdecydowanie tak. Natomiast zarówno uporczywe, jak i celowe unikanie zbliżeń fizycznych powiązane ze złą wolą musi zostać udowodnione na sali sądowej. Chodzi tu przede wszystkim o sytuacje, w których jedna ze stron używa argumentu seksu jako „karty przetargowej” – manipuluje partnerem, wpędza go w poczucie winy, odmawia zbliżeń lub obiecuje je jedynie po to, by uzyskać konkretne korzyści. Takie zachowanie w sądzie mogą potwierdzić zeznania (zarówno partnerów, jak i świadków) oraz dokumentacja zdarzeń – nagrania, zapisy wiadomości i inne. Warto tutaj dodać, że całkowity i zupełny rozkład więzi fizycznych będzie dla sądu oznaczał co najmniej kilkumiesięczną przerwę w kontaktach płciowych między małżonkami – jeśli więc podczas takiego okresu zdarzały się między nimi pojedyncze zbliżenia (powodowane na przykład wpływem wyjątkowych okazji, wakacji czy spożycia alkoholu), wówczas jest to dla sądu sygnał, że więź da się jeszcze odbudować.

Kiedy brak kontaktów fizycznych nie może być uznany za powód do rozwodu?

Nie wszystkie sytuacje związane z odmową współżycia między małżonkami są powodowane złośliwością czy manipulacją. Czasem dłuższe okresy bez zbliżeń wynikają po prostu z okoliczności zewnętrznych lub niezależnych od żony czy męża. Chodzi tu między innymi o długie, służbowe podróże, chorobę małżonka (również problemy natury psychologicznej) czy pobyty w szpitalu. W takiej sytuacji brak kontaktów fizycznych absolutnie nie może być poczytywany za winę jednej ze stron, ponieważ nie ma ona wpływu na tego typu okoliczności. Oczywiście w przypadku złożenia pozwu o rozwód z orzeczeniem o winie z uwagi na brak współżycia, obie strony będę musiały udowodnić swoją rację.

Chcę się rozwieść – i co dalej?

Osoby, które chcą rozwodu, mają przed sobą nierzadko długą ścieżkę do osiągnięcia swojego celu – obejmującą nie tylko złożenie papierów rozwodowych, ale również liczne rozmowy z partnerem lub partnerką, ustalenia co do późniejszego funkcjonowania rodziny, czy co do podziału majątku.

Wszystkie powyższe elementy sprawiają, że cały proces może trwać naprawdę długo i być niezwykle stresujący. Więcej informacji o tym, jak się rozwieść – z orzeczeniem o winie lub bez orzekania o winie – zawarliśmy w artykule Rozwód – od czego zacząć? Rady prawnika, do którego lektury serdecznie zachęcamy. Oprócz tego, w przypadku potrzeby stworzenia pozwu o rozwód, proponujemy skorzystanie z naszego generatora pozwów online, skonstruowanego w ramach współpracy doświadczonych prawników oraz programistów.

Dogadanie się w kluczowych kwestiach, które wcześniej poróżniły małżonków, przemyślenie tej poważnej decyzji i zmiana zdania na temat rozstania czy wybaczenie „skoku w bok” może przecież dotyczyć każdego związku. Czy można wówczas zmienić swoje roszczenia?

Czy pozew o rozwód można wycofać? Tak – sprawdź, kiedy to zrobić

Wycofanie pozwu o rozwód może nastąpić na różnych etapach trwania sprawy, natomiast zdecydowanie warto podjąć tę decyzję jak najwcześniej – im później bowiem do niej dojdzie, tym więcej formalności będzie musiała spełnić strona pozywająca. Kiedy więc zgłosić się do sądu z wnioskiem o cofnięcie pisma rozwodowego, a tym samym – roszczenia?

•  Wycofanie pozwu przed pierwszą rozprawą

Najlepiej będzie, jeśli strona pozywająca wycofa dokument jeszcze przed pierwszą rozprawą. W takiej sytuacji wycofanie dokumentu jest jeszcze możliwe bez zgody pozwanego. Należy jednak zaznaczyć, że rozwiązanie to jest możliwe w sytuacji, w której osoba pozwana (mąż czy żona) nie odpowiedzieli na powództwo lub odpowiedzieli, ale nie zgodzili się na rozwód. W przeciwnym razie wycofanie pozwu wymaga zgody osoby pozwanej.

•  Wycofanie pozwu o rozwód po rozpoczęciu pierwszej rozprawy

Inną opcją jest wycofanie pozwu o rozwód już po rozpoczęciu pierwszej rozprawy, wówczas jednak obligatoryjnym będzie uzyskanie zgody pozwanej strony na cofnięcie pozwu. Jeśli do tego nie dojdzie, sprawa będzie toczyć się dalej.

•  Wycofanie pozwu o rozwód po zakończeniu sprawy

Ostatecznym terminem, w którym można będzie wycofać pozew o rozwód, jest okres po zakończeniu sprawy, ale przed uprawomocnieniem się wyroku – wtedy jednak również niezbędna jest zgoda osoby pozwanej.

Kiedy sąd może nie uznać wniosku o wycofanie pozwu o rozwód?

Czasem pojawiają się sytuacje, w których sąd decyduje się nie uznawać wniosku o wycofanie pozwu o rozwód. Noszą one zazwyczaj znamiona niezgodności z zasadami współżycia społecznego, prób obejścia prawa czy manipulacji pomiędzy małżonkami. W praktyce chodzi przede wszystkim o sytuacje, w których pozwany mąż lub żona dopuszczają się szantażu – przykładowo, za pomocą przemocy psychologicznej czy fizycznej lub grożąc odebraniem majątku czy ograniczeniem kontaktów z dziećmi – w celu osiągnięcia wycofania pozwu. Jeśli sąd, na podstawie zeznań i innych dowodów, będzie podejrzewał właśnie taką sytuację, może nie wyrazić zgody na wycofanie pisma rozwodowego.

Takie zachowanie jest niedopuszczalne i może stanowić element manipulacji w okolicznościach rozwodowych. O innych przykładach powiązanych z tego typu sytuacjami pisaliśmy już w naszych poprzednich tekstach – Brudne sztuczki rozwodowe stosowane przez strony czy Do czego prowadzi alienacja rodzicielska – dziecko w sytuacji okołorozwodowej rodziców, do których lektury serdecznie zachęcamy.

Jak wycofać pozew rozwodowy w praktyce?

Wycofanie pozwu o rozwód odbywa się na piśmie – należy więc skierować odpowiednio sporządzony wniosek do sądu właściwego dla toczącej się sprawy. Aby sporządzić takie pismo prawidłowo, trzeba znać adres sądu, a także sygnaturę sprawy, która zostaje nadana każdorazowo po wpłynięciu pozwu o rozwód.

W jaki sposób zredagować takie pismo?

Należy przede wszystkim wskazać obie strony sprawy (zarówno pozwanego, jak i powoda), sąd właściwy dla sprawy, a także datę pisma. Wniosek trzeba określić jako cofnięcie powództwa (powinien być to tytuł pisma). Następnie pisze się treść – jest to po prostu zdanie wyrażające wolę cofnięcia pozwu przeciwko danej osobie (tu konieczne jest podanie personaliów) z konkretnego dnia (trzeba podać datę złożenia pozwu). Oczywiście wniosek należy podpisać, a następnie przesłać w dwóch egzemplarzach do sądu.

Cofnięcie pozwu o rozwód po uprawomocnieniu wyroku – czy to możliwe?

Niestety, po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, wycofanie pozwu nie będzie już możliwe. Ostatnią próbę można podjąć w trakcie kierowania wyroku do rozpatrzenia przez drugą instancję – gdy sąd otrzyma w tym okresie wniosek o wycofanie pozwu, wówczas może uchylić decyzję sądu pierwszej instancji, a więc unieważnić wydany wyrok. W momencie przygotowywania się do rozwodu, czy nawet w trakcie jego planowania, warto zaopatrzyć się w wiedzę dotyczącą przebiegu całego procesu, pułapek, jakie mogą pojawić się ze strony (prawie) byłego już małżonka lub małżonki oraz innych kwestii – serdecznie zachęcamy do lektury naszych tekstów poradnikowych dostępnych w zakładce Prawo rozwodowe.

Rozwód – co i jak? Kiedy może dojść do rozwodu?

Kiedy można przeprowadzić sprawę o rozwód? W polskim prawie uzasadnienie rozwodu musi być konkretne – warunkami obligatoryjnymi są więc trwały i zupełny rozpad pożycia małżeńskiego. Co to oznacza w praktyce?

„Zupełny” rozpad to w tym przypadku zerwanie więzi uczuciowych (emocjonalnych), fizycznych, a także gospodarczych (materialnych).

„Trwały” to z kolei określenie dotyczące sytuacji, w której niemożliwy jest powrót małżonków do związku, a więc odbudowanie pożycia małżeńskiego.

Sąd bada obie te przesłanki na podstawie pism rozwodowych, zeznań świadków, wniosków specjalistów (przykładowo – kuratora) i innych dowodów, dlatego zdecydowanie warto wiedzieć, jak przygotować się do rozwodu i jak wnieść pozew o rozwód, by był on jasny, kompletny i dawał wymiarowi sprawiedliwości podstawy do wydania słusznego orzeczenia.

Rozwód – jak się za to zabrać?

Jak przeprowadzić rozwód? Z orzeczeniem o winie czy bez? A kredyt hipoteczny? Co dzieje się z dziećmi po rozstaniu małżonków? Wszystkie te kwestie powinny być opracowane jeszcze przed złożeniem papierów rozwodowych, dlatego im bardziej skomplikowany przypadek, tym mocniej poleca się korzystanie ze wsparcia profesjonalnego adwokata. Niemniej jednak warto wiedzieć, jakie dokumenty rozwodowe są konieczne do rozstania.

Rozwód – jakie papiery należy przygotować?

Jak uzyskać rozwód? Po ustaleniu wymienionych powyżej kwestii przychodzi czas na sporządzenie pisma rozwodowego, a więc pozwu rozwodowego. Formalności dotyczą tu przede wszystkim oznaczenia samego pisma (oczywiście jako „pozew rozwodowy”), stron sprawy (czyli zarówno osoby pozywającej, jak i pozwanej), a także sądu, do którego dokumenty do pozwu rozwodowego są kierowane. Oprócz powyższych kwestii, w postępowaniu rozwodowym istotne są żądania obu stron, dlatego trzeba również określić je w pozwie. Mogą one dotyczyć majątku, opieki nad dziećmi i innych aspektów wspólnego dotychczas życia. Oczywiście należy także określić, czy żąda się rozwodu z orzeczeniem o winie czy bez orzekania.

Uzasadnienie pozwu o rozwód

Dodatkowo, oprócz wyszczególnionych żądań, w pozwie powinno znaleźć się uzasadnienie – to właśnie w nim powód bądź powódka przedstawiają przyczyny rozpadu małżeństwa, dowodzą, że więzi między nimi ustały całkowicie i trwale, a dodatkowo popierają swój wywód argumentami i dowodami (które można dołączać do pozwu jako załączniki). Ponadto, przy składaniu pozwu o rozwód z orzeczeniem o winie, powód bądź powódka powinni wykazać winę drugiej strony – również popierając ją argumentami i dowodami. Co ważne, w dokumencie konieczne jest zawarcie informacji o podjętych mediacjach lub – jeśli do nich nie doszło – informacji o przyczynie takiej sytuacji.

Jak złożyć papiery rozwodowe?

Jak i gdzie złożyć pozew o rozwód? Papiery rozwodowe, odpis pozwu rozwodowego, wszystkie załączniki, odpis aktu małżeństwa, skrócone odpisy aktów urodzeń małoletnich dzieci oraz dowód uiszczenia opłaty sądowej wnosi się osobiście lub przesyła listem poleconym do sądu właściwego dla ostatniego, wspólnego miejsca zamieszkania małżonków (o ile jeden z nich nadal przebywa w tym miejscu). Jeśli osoba pozwana nie mieszka już w poprzedniej lokalizacji, wówczas pozew składa się w miejscu zamieszkania pozwanego czy pozwanej – w przypadku niemożności ustalenia tego miejsca, pozew można złożyć w miejscu zamieszkania powoda lub powódki.

O co pytać adwokata przed rozwodem?

Jeśli sprawa rozwodowa faktycznie jest skomplikowana, a powód czy powódka podjęli decyzję o skorzystaniu ze wsparcia adwokata, warto wówczas dowiedzieć się, jak najlepiej przygotować swoją wersję wydarzeń, by osiągnąć założone cele. Adwokat jest w stanie podać przykładowe pytania do świadka w sprawie rozwodowej (więcej informacji na ten temat znajduje się w tekście Rozwód z orzekaniem o winie – jakie pytania padną na rozprawie) czy opowiedzieć o brudnych sztuczkach rozwodowych stosowanych przez strony.

Jak się rozwieść, nie mając pieniędzy?

Jak przejść przez rozwód, jeśli nie dysponuje się dużymi oszczędnościami, a dodatkowo chce się załatwić sprawę szybko i sprawnie? Najlepszym wyjściem jest wówczas wnioskowanie o rozwód bez orzekania o winie, ponieważ w przypadku braku wątpliwości sąd może wydać wyrok już na pierwszej lub drugiej rozprawie. Dodatkowo warto w takiej sytuacji skorzystać z generatora pism procesowych online, co pozwala na odciążenie domowego budżetu i zniesienie konieczności wynajęcia adwokata. Ponadto, przy składaniu pozwu, zamiast opłaty sądowej, można złożyć wniosek o zwolnienie z jej uiszczenia ze względu na status materialny powoda lub powódki.

Jeśli chcesz samodzielnie sporządzić pozew o rozwód, zapraszamy do skorzystania z platformy Itogis – innowacyjnego generatora wniosków sądowych i pozwów, dzięki któremu zadanie to będzie znacznie łatwiejsze.

Rozwód z orzekaniem o winie – jakie pytania padną…

Tak, jak zostało to już wspomniane, pytania zadawane przy rozwodzie przez sędziego lub sędzinę oraz adwokatów mogą dotyczyć różnych sfer życia. Ich tematyka będzie zależała od tego, czy małżonkowie rozwodzą się z orzekaniem o winie, czy nie. W scenariuszu z ustalaniem winy pytania będą oczywiście zakrojone na szerszą skalę i mogą obejmować naprawdę wiele szczegółów pozwalających na ustalenie, czyje działania tak naprawdę doprowadziły do rozkładu pożycia. Czasem sposób formułowania pytań przez adwokata drugiej strony może być skomplikowany i „podchwytliwy” – wszystko po to, by zdezorientować jedną ze stron konfliktu i wyprowadzić ją z równowagi. Na takie zachowanie zdecydowanie warto uważać, ponieważ zalicza się ono do brudnych sztuczek rozwodowych stosowanych przez strony, o których również przeczytasz na naszym blogu.

Rozwód – pytania wstępne

Niezależnie od tego, czy rozwód przebiega z orzekaniem o winie czy bez, sąd zada stronom podstawowe pytania, by ustalić najważniejsze informacje – między innymi o dacie zawarcia związku małżeńskiego, o tym, czy jest to pierwszy związek małżeński obu stron, czy w trakcie trwania związku zostały zawarte umowy małżeńskie. Oprócz tego sąd będzie chciał ustalić, czy w związku pojawiły się dzieci oraz czy któryś z małżonków opiekuje się dziećmi z poprzednich związków lub ze związku pozamałżeńskiego.

Rozwód – pytania na rozprawie dotyczące rozkładu pożycia

Następne pytania będą dotyczyły okoliczności rozpadu związku. Sąd może przykładowo pytać o to, jak wyglądało pożycie małżeńskie po ślubie i co doprowadziło do zerwania więzi (fizycznych, materialnych i emocjonalnych) z drugą osobą (co jest szczególnie ważne w przypadku rozwodu z orzekaniem o winie). Dodatkowo sąd poprosi o osadzenie wydarzeń prowadzących do rozpadu małżeństwa w czasie, a także o odpowiedź na pytania o obecny stan małżeństwa: – czy małżonkowie mieszkają razem;

– jak będzie wyglądała ich sytuacja lokalowa po rozwodzie;

– czy korzystają z jednego, czy może z osobnych kont bankowych etc.

Oprócz tego mogą pojawić się pytania o dowody przedstawione przez obie strony –zarówno w pozwie, jak i w odpowiedzi na ten pozew, a także interakcje z powołanymi na świadków osobami, na co warto być przygotowanym przy rozwodzie – pytania do świadków oraz odpowiedzi na nie to ważna część dochodzenia do prawdziwych wniosków i do naświetlenia najważniejszych okoliczności rozstania.

Rozwód – jakie pytania zadaje sąd, by poznać ustalenia między małżonkami?

Sąd zapyta również małżonków o ich ustalenia oraz żądania dotyczące – przykładowo – podziału majątku. Najważniejszą kwestią jest tu zwykle podział nieruchomości. W ten sposób sąd chce upewnić się, że potrzeby mieszkaniowe obu stron po rozwodzie pozostaną zaspokojone (może także zapytać o szczegółowy sposób podziału lub rozwiązanie tej kwestii w inny sposób). Jeśli w związku małżeńskim pojawiły się dzieci, wówczas też koniecznym będzie odpowiedzenie na pytania o podział opieki i zapewnienie małoletnim właściwych warunków oraz wychowania.

Jak odpowiadać na pytania na sprawie rozwodowej?

Najważniejszą zasadą odpowiadania na pytania w sądzie jest bezpośrednie zwracanie się do sędziny lub sędziego – wraz ze słowami „wysoki sądzie” (nawet w sytuacji, w której pytania zadaje adwokat). Warto podczas całej rozprawy mieć nerwy na wodzy – mimo iż to trudne zadanie, to krótkie, zwięzłe i – co najistotniejsze – zgodne z prawdą odpowiedzi zwiększają naszą szansę na osiągnięcie zamierzonych celów. Do sądu oraz innych uczestników rozprawy należy oczywiście odnosić się z szacunkiem i należytą powagą.

***

Jeśli stoisz przed decyzją o rozwodzie, a zwłaszcza rozwodzie z orzekaniem o winie, pierwszym krokiem powinno być sporządzenie pozwu, który jasno wykaże zarówno rozkład pożycia, jak i udowodni złe postępowanie drugiej strony. Taki pozew sporządzisz w generatorze pozwów i wniosków sądowych Itogis.

Co to jest alienacja rodzicielska?

Alienacja rodzicielska to manipulacja dzieckiem przez matkę lub ojca, której celem jest odsunięcie małoletniego – zarówno w sferze psychicznej, jak i w ujęciu fizycznym – od drugiego rodzica. Jej (nie)zamierzonym skutkiem są takie objawy, jak pogorszenie nastroju dziecka, zniechęcenie do podejmowania ulubionych aktywności, wycofanie, zagubienie oraz wiele innych – w tym również dziecięca depresja. W jaki sposób rozpoznać, że alienacja rodzicielska dotyczy Twojej rodziny?

Alienacja rodzicielska – objawy

Oto sytuacje, które jasno wskazują na stosowanie technik manipulacyjnych prowadzących do alienacji rodzicielskiej i przykłady charakterystycznych zachowań:

• niechęć dziecka do spotkań z jednym rodziców, a także do rozmów telefonicznych, wspólnej zabawy i innych aktywności;
• nieszczerość dziecka względem jednego z rodziców;
• utrudnianie lub uniemożliwianie kontaktów z potomkiem przez jednego z rodziców;
• nastawianie dziecka wrogo do jednego z rodziców, opowiadanie mu kłamstw, wymuszanie niemiłego zachowania wobec drugiego rodzica;
• szantażowanie dziecka i przekupywanie go w zamian za okazywanie pozytywnych uczuć tylko jednemu rodzicowi.

Oczywiście zachowań wskazujących na alienację rodzicielską jest znacznie więcej – każde z nich sprowadza się do manipulacji i „nieczystych zagrań” mających swoje następstwa. Czym skutkuje alienacja rodzicielska? Konsekwencje takiego postępowania są bardzo poważne – zwłaszcza, jeśli mowa o dobru dziecka.

Syndrom Gardnera i konflikt lojalnościowy u dzieci jako efekty alienacji rodzicielskiej

Wśród wielu skutków alienacji rodzicielskiej wyróżnia się przede wszystkim:

• syndrom Gardnera (określany również jako zespół alienacji rodzicielskiej lub zespół rodzicielskiego wyobcowania), to nic innego, jak nastawianie dziecka przeciwko drugiemu rodzicowi, okupione zagubieniem dziecka, smutkiem, pogorszeniem się jego możliwości poznawczych, spadkiem nastroju oraz innymi, negatywnymi zmianami w zachowaniu;

konflikt lojalnościowy u dziecka, czyli poczucie konieczności zadowolenia obojga rodziców – tego, który manipuluje i tego, w którego skierowana jest alienacja rodzicielska; skutkuje to często licznymi kłamstwami, wymyślaniem wymówek, ciągłym udawaniem i życiem dziecka w nieustającym napięciu; konflikt lojalnościowy może mieć różne skutki – od wykształcenia się osobowości lękowej, aż po depresję.

Alienacja dziecka – Kodeks karny i Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy Cię alienacja rodzicielska? Gdzie szukać pomocy? Najlepiej udać się do sądu, choć warto w tym miejscu wspomnieć, że polskie prawo nie przewiduje konkretnych przepisów dla takiej właśnie sytuacji. Można natomiast skorzystać z artykułów 598 (15) oraz 598 (17) z paragrafu 1 Kodeksu postępowania cywilnego, które odnoszą się do niewłaściwego wykonywania pieczy rodzicielskiej lub niewłaściwego wykonywania obowiązków określonych przez sąd. Oprócz tego w niektórych sprawach zastosowanie ma również artykuł 207 Kodeksu karnego mówiący o znęcaniu się nad dzieckiem – wówczas jednak postępowanie rodzica musi nosić znamiona przestępstwa.

Alienacja rodzicielska – jak udowodnić ją przed sądem?

Często okazuje się, że alienację rodzicielską trudno jest udowodnić – przede wszystkim z uwagi na fakt, że rodzic stosujący techniki manipulacyjne może wypierać się podejmowanych działań. Należy więc gromadzić dowody na własną rękę – mogą to być nagrania, zapisy wiadomości tekstowych i e-mail, zrzuty ekranu, ale również zeznania świadków: sąsiadów, przyjaciół, członków rodziny, opiekunów lub nauczycieli dziecka. Dodatkowo jeśli sąd uzna, że zeznania samego dziecka będą przydatne w sprawie i może ono zeznawać (biorąc pod uwagę wiek i stan psychiczny), to również i jego relacje będą rozpatrywane w sprawie jako dowód.

***Zobacz też inne Brudne sztuczki rozwodowe stosowane przez strony >>

Niebieska Karta a rozwód – jak to wygląda w praktyce?

Niebieska Karta to jeden z instrumentów prawnych stworzonych po to, by chronić ofiary przemocy w rodzinie. Niestety, niektóre osoby mogą nieuczciwie wykorzystać ten fakt na swoją korzyść. Podczas rozwodu zdarza się, że jedna ze stron – na skutek manipulacji – doprowadza do założenia Niebieskiej Karty, co z kolei może stanowić argument za orzeczeniem winy jednego z małżonków za rozkład pożycia małżeńskiego.

Najczęściej żona lub mąż, jeszcze przed samym rozwodem, prowokuje w domu kłótnie, o których opowiada „na zewnątrz”: sąsiadom, przyjaciołom, rodzinie. Podczas kolejnej awantury zostaje wezwana policja, która – po dokonaniu wywiadu środowiskowego – ma już dowody wystarczające do tego, by założyć Niebieską Kartę. Przed rozwodem lub w trakcie kryzysu małżeńskiego warto więc nie dawać się sprowokować i podczas każdej kłótni zachowywać zimną krew.

Wyczyszczenie konta przed rozwodem i inne sztuczki finansowe

Kością niezgody – zarówno w trakcie trwania małżeństwa, jak i podczas rozwodu – bardzo często bywają kwestie finansowe. Obie strony wiedzą, że podczas rozstania mogą stracić lub zyskać pieniądze. W zależności od tego, czy nie chcą dzielić się zgromadzonymi środkami, czy może pragną uzyskać od partnera bądź partnerki korzyści materialne, mogą uciekać się do różnych sztuczek. Jedną z nich jest wyczyszczenie konta przed rozwodem i ulokowanie środków na przykład na zagranicznym rachunku bankowym. Oprócz tego strona, która spodziewa się, że może być pociągnięta do odpowiedzialności poprzez nałożenie na nią alimentów, ucieka się często do zaniżenia swoich zarobków – przykładowo, prosząc pracodawcę o podział pensji na część oficjalną i część otrzymywaną „pod stołem”, czyli bez ewidencji. Opcji jest oczywiście więcej – wśród nich można wyróżnić odcięcie jednego z małżonków od pieniędzy zarabianych przez drugą osobę czy nawet umyślne odejście z pracy.

Manipulowanie dzieckiem – alienacja i inne metody

Działania zaliczane do sztuczek rozwodowych to również manipulowanie dzieckiem. Rodzic, który chce otrzymać wyłączne prawo do opieki nad potomkiem, zrobi wszystko, by osiągnąć swój cel. Jednym ze środków do jego dążenia może być na przykład alienacja rodzicielska (więcej informacji na ten temat znajduje się w tekście Do czego prowadzi alienacja rodzicielska – dziecko w sytuacji okołorozwodowej rodziców), czyli utrudnianie bądź uniemożliwianie kontaktów z pociechą drugiej osobie. Taki rodzic może oczerniać drugiego w obecności dziecka, stosować przekupstwo w celu uzyskania poparcia potomka i uciekać się do innych, nieetycznych i niestosownych zachowań.

Procedury rozwodowe i ich celowe przedłużanie

Kolejną brudną sztuczką rozwodową jest przedłużanie procedur. Do takich działań zalicza się szereg zachowań, wśród których wyróżnić można przede wszystkim stałe przekładanie rozpraw (z uwagi na pilne zdarzenia życiowe czy choroby) lub niestawianie się na nie. Oprócz tego jedna ze stron może cały czas powoływać świadków i dostarczać do sądu coraz to nowe dowody – wszystko po to, by maksymalnie wydłużyć czas trwania sprawy (i być może zniechęcić drugiego małżonka do dochodzenia roszczeń, które ten wysuwa, lub doprowadzić do tego, że jednej ze stron skończą się środki na dalsze prowadzenie sprawy). Takiej sytuacji można uniknąć (lub przynajmniej jej przeciwdziałać), przygotowując wraz ze swoim adwokatem skuteczną i konsekwentną strategię procesową.

***

Więcej informacji o sytuacjach okołorozwodowych, które mogą utrudnić rozstanie, a także o rozwiązaniach takich problemów w zakładce Prawo rozwodowe. Zachęcamy do lektury!

Rozwód po polsku – czyli jak?

Liczba spraw rozwodowych w Polsce zauważalnie rośnie; w pierwszym półroczu 2021 roku do sądów wpłynęło prawie 40 tysięcy spraw – to o niemal 14% więcej niż w roku wcześniejszym. Eksperci wskazują, że przyczyną może być pandemia i konieczność pracy zdalnej oraz izolacji społecznej. Dla wielu małżeństw taka nagła zmiana życiowa okazała się sprawdzianem ponad ich siły i w efekcie przyniosła decyzję o rozstaniu. Według prognoz psychologów rozwodów będzie przybywało, szczególnie gdy do psychologicznych skutków pandemii dojdą także czynniki ekonomiczne i pogorszenie warunków materialnych.

A jak znoszą to dzieci?

Badania prowadzone przez Stowarzyszenie OPTA ujawniają, że jedna trzecia rozwodów przebiega w nerwowej atmosferze, a co szósta osoba nie może liczyć na dodatkowe wsparcie w opiece nad dziećmi ze strony dziadków czy innych członków rodziny. Choć ponad połowa dzieci ma zapewnione wówczas poczucie bezpieczeństwa, to jednak 40% procent jest świadkami kłótni rodziców, a co piąte dziecko wręcz w nich uczestniczy. Do konsekwencji rozstania rodziców zaliczyć można obniżone samopoczucie, pogorszenie relacji z rodzicem, zamknięcie w sobie czy problemy z nauką. Ciągłe kłótnie rodziców, „ciche dni” i nieustanne wzajemne oskarżenia nie wpływają pozytywnie na rozwój dziecka – w niektórych sytuacjach sam rozwód rodziców bywa mniej stresującym dla dziecka wydarzeniem.

Najnowsze zmiany w prawie rozwodowym – skąd ten pomysł?

Według Ministerstwa Sprawiedliwości obecne prawo rozwodowe nie pomaga małżeństwom mającym pod opieką nieletnie dzieci – to właśnie rodziców dzieci małoletnich mają dotyczyć zatem najnowsze zmiany w prawie. Projekt ma na celu zmniejszenie liczby pochopnych decyzji o rozwodzie. Nowelizacja przewiduje wprowadzanie w tym celu tak zwanego „rodzinnego postępowania informacyjnego”.

Rodzinne postępowanie informacyjne – na czym ma polegać?

Celem dodatkowego postępowania informacyjnego ma być sprawdzenie, czy małżonkowie są pewni swoich decyzji oraz zdają sobie sprawę z negatywnych (indywidualnych i społecznych) skutków rozwodu. Początkowo proponowane zmiany w prawie rozwodowym zakładały, że przed złożeniem pozwu o rozwód rodzice małoletnich dzieci mieliby odbyć, trwające co najmniej miesiąc, postępowanie informacyjne; sąd miałby także obowiązek zaproponować im bezpłatne mediacje rozwodowe. Z postępowania można by było zrezygnować w sytuacji, gdyby małżonek był skazany prawomocnie za umyślne przestępstwo popełnione na szkodę drugiego małżonka lub wspólnego małoletniego dziecka albo przedstawiono mu zarzut popełnienia wyżej opisanego czynu.

Takie procedury rozwodowe miałyby chronić dzieci, ale również sprawiać, aby jak najwięcej spraw rozwodowych kończyło się ugodą zawartą po mediacjach. Obecnie jednak, po wysłuchaniu głosów prawników i ekspertów, Ministerstwo Sprawiedliwości zmienia projekt ustawy w taki sposób, by rodzinnepostępowanie informacyjne odbywało się nie przed, ale już po złożeniu pozwu o rozwód, co pomoże przyspieszyć całą procedurę.

Krótszy proces rozwodowy? Niekoniecznie!

Uzasadnieniem wprowadzenia zmian w prawie rozwodowym miała być możliwość usprawnienia i przyspieszenia ciągnących się w nieskończoność postępowań o rozwód i separację. Zdaniem Resortu Sprawiedliwości mediacje zakończone ugodą sprawią, że postępowania rozwodowe będą kończyć się szybciej oraz w sposób polubowny i bez eskalacji konfliktów. Prawnicy zajmujący się na co dzień prawem rozwodowym – tak jak zostało to już wspomniane w poprzednim akapicie – są jednak innego zdania: według nich spowoduje to przedłużenie postępowania i dociążenie sądów, urzędników sądowych oraz całego systemu administracji sądowej. Mediacja nie jest obowiązkowa, dlatego po miesiącu sąd będzie mógł umorzyć postępowanie, a małżonkowie otrzymają stosowny dokument potrzebny do złożenia pozwu o rozwód. W praktyce obieg dokumentów może trwać o wiele dłużej niż miesiąc, co z kolei będzie oznaczało dodatkowe oczekiwanie jeszcze przed rozpoczęciem procesu rozwodowego. Jeśli doliczyć do tego chociażby czas poświęcony na zdobywanie dowodów zdrady dla sądu, może się okazać, że całe postępowanie wcale nie będzie trwało tak krótko, jak obiecują pomysłodawcy zmian. Na szczęście te wątpliwości środowiska sędziowskiego i adwokackiego zostały wzięte pod uwagę.

Kiedy nowe przepisy mogą wejść w życie?

W wyniku konsultacji do projektu nowelizacji wprowadzono zmiany w kwestii terminu rozpoczynania rodzinnego postępowania informacyjnego. Ustawa nie trafiła jeszcze do sejmu (stan na marzec 2022), choć ma się to stać niebawem. Nowe przepisy mogą wejść w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ich ogłoszenia. Sprawy rozwodowe i o separację, które zostały wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, nadal będą rozpatrywane zgodnie z dotychczasowymi przepisami.

Niezależnie od wprowadzonych zmian i nowelizacji rozwód pozostaje jedną z najbardziej stresujących sytuacji życiowych. Warto przygotować się do niego jak najlepiej, by zminimalizować stres – jeśli czeka cię rozstanie i batalia w sądzie, zajrzyj na stronę Itogis. To platforma stworzona przez adwokatów i informatyków, na której znajdziesz nie tylko wzory wniosków sądowych i pozwów, ale również wiele przydatnych informacji z zakresu prawa rozwodowego.

Czym jest zdrada małżeńska?

Na to pytanie chyba każdy może podać swoją odpowiedź – niestety, nie będzie ona uznawana przez sąd, ponieważ przepisy polskiego prawa nie określają wprost, czym dokładnie jest zdrada małżeńska. Podstawę do orzeczenia rozpadu pożycia małżeńskiego stanowi z pewnością pozamałżeński stosunek seksualny, jednak nie zawsze przecież wejście w relację z osobą trzecią oznacza także zbliżenia intymne. Uchybić wierności małżeńskiej można także poprzez stwarzanie pozorów cudzołóstwa lub inne działania wykraczające poza granice przyjętej przyzwoitości, takie jak pocałunki, wyznania miłości czy inne działania związane z zerwaniem więzi uczuciowej i moralnej. Co ważne, jeśli małżonek wiedział o zdradzie i jednocześnie kontynuował pożycie małżeńskie, nie może się wówczas powołać na zdradę jako przejaw rozpadu pożycia małżeńskiego. To po stronie małżonka zdradzanego leży obowiązek dostarczenia dowodów zdrady małżeńskiej, dzięki którym możliwe będzie orzeczenie o winie.

Rozwód z orzeczeniem o winie – dlaczego warto?

W przypadku zdrady małżeńskiej osoby zdradzone często decydują się na jak najszybsze zakończenie małżeństwa i rozwód bez orzekania o winie. Postępowanie o rozwód z orzeczeniem winy jest oczywiście dłuższe i wymaga udowodnienia zdrady – dla niektórych osób jest to zbyt duże obciążenie psychiczne. Ustalenie winy ma jednak bardzo istotne znaczenie dla kwestii możliwości żądania alimentów na rzecz niewinnego współmałżonka, jeśli jego sytuacja materialna uległa istotnemu pogorszeniu. Warto zatem zdecydować się na udowodnienie zdrady przy rozwodzie i orzeczenie winy. Przy okazji warto zapoznać się także z najnowszymi informacjami odnośnie do planowanych zmian w prawie rozwodowym. A zatem, jakie dowody zdrady uznaje sąd?

Jakie dowody zdrady można wykorzystać w sądzie?

Jakie dowody zdrady do rozwodu warto gromadzić? Katalog dowodów uznawanych przez sąd jest naprawdę spory i otwierają go zeznania strony zdradzonej i jej świadków. Oprócz tego warto posiadać także dowody rzeczowe, takie jak zdjęcia, filmy, wiadomości e-mail i SMS oraz wiadomości z komunikatorów, nagrania rozmów telefonicznych i bilingi, wyciągi z konta bankowego potwierdzające wydatki związane ze zdradą (przykładowo: wizyty w restauracji, zakup prezentów czy opłacony hotel). O ile „twarde” dowody w postaci zdjęć dokumentujących zbliżenie fizyczne trudno zakwestionować, dowody zdrady emocjonalnej nie zawsze muszą jasno wskazywać na winę. Co natomiast z dowodami zdobytymi niezgodnie z prawem?

Czy sąd może nie uznać dowodów zdrady?

Podczas zbierania materiałów wiele osób zastanawia się, czy nagrania mogą być dowodem w sprawie rozwodowej. Nagrania z podsłuchów, zdjęcia robione z ukrycia czy wydruki prywatnej korespondencji zwykle zdobywa się przecież bez zgody współmałżonka. Co do zasady, w sprawach rozwodowych uznaje się, że przy wykazywaniu winy strony mogą korzystać z wszelkich środków dowodowych, jednak należy liczyć się przy tym z ryzykiem procesu o naruszenie dóbr osobistych. Jeśli udaje się skutecznie wykazać zdradę w postępowaniu o rozwód, linią obrony może być uzasadnienie działania w ochronie swojego prywatnego interesu.

Kto może pomóc w udowodnieniu zdrady? Detektyw!

Jeśli planuje się rozwód, dowody zdrady należy zacząć gromadzić oczywiście wcześniej. Nie zawsze jest to jednak takie proste, dlatego dobrym pomysłem może być skorzystanie z pomocy profesjonalisty, który specjalizuje się w zdobywaniu dowodów zdrady. Detektyw zna wiele sposobów na to, by zdobyć dowody na niewierność małżonka oraz dysponuje profesjonalnym sprzętem. Przygotuje mocny materiał dowodowy, oszczędzając czas i nerwy osoby zdradzanej, ponieważ samo zdobywanie dowodów to także dodatkowy i niepotrzebny stres. Warto przy tym wybierać usługi detektywów posiadających licencję, ponieważ w trakcie wykonywania zadań kierują się oni etyką, starannością i rzetelnością oraz przestrzegają obowiązującego prawa.

Gdy ma się już zgromadzone dowody zdrady małżonka, można przejść do składania pozwu o rozwód (z orzekaniem o winie lub nie, choć – jak już wcześniej wspomniano – warto się zdecydować na ustalenie winy). Z pomocą przychodzi wówczas prawnik lub… Itogis, czyli platforma stworzona przez prawników i informatyków dla wszystkich osób potrzebujących wniosków sądowych i pozwów. Strona pozwala automatycznie wygenerować potrzebny dokument – jest on tworzony w ciągu godziny. Na Itogis.pl jest także wiele praktycznych informacji dotyczących spraw rozwodowych oraz innych kwestii prawnych.

Rodzicielski plan wychowawczy jest dokumentem regulującym kwestie wykonywania władzy rodzicielskiej, ale także utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, czy nawet wysokości alimentów płaconych przez jedną ze stron na rzecz dziecka. Taki plan może, ale nie musi powstać. Precyzyjnie opracowany i przygotowany wspólnie – w duchu porozumienia rozstających się rodziców – dla dobra przyszłości dziecka, może jednak ułatwić wiele spraw – przede wszystkim sam rozwód i stosunki rodzinne.

Do czego jest potrzebny wychowawczy plan rodzicielski?

To rodzaj umowy, która pomaga zabezpieczyć „interesy” obu stron, a przede wszystkim uregulować sytuację dziecka i uniknąć tym samym niepotrzebnych sporów w przyszłości. Takie porozumienie wychowawcze przedstawione sądowi prowadzącemu sprawę rozwodową może ją przyspieszyć i – jeśli jest przekonujące – wpłynąć na wyrok. W jaki sposób?

Rodzicielski plan wychowawczy – skutki prawne

Plan wychowawczy porządkujący zasady kontaktów z dzieckiem po rozwodzie rodziców może na przykład stać się gotowym orzeczeniem sądowym ustalającym reguły kontaktowania się z małoletnim. Jeśli tylko takie rodzicielskie porozumienie jest w opinii sądu zgodne z dobrem dziecka, zostanie ono uwzględnione w wyroku. Rodzicielski plan wychowawczy jest szczególnie pomocny, gdy strona (bądź strony) starają się o naprzemienną opiekę nad dzieckiem.

Jak przygotować rodzicielski plan wychowawczy – wzór?

Plan wychowawczy to dokument w formie pisemnej, który swoją formą przypomina umowę. Nie istnieje wzór rodzicielskiego planu wychowawczego, ponieważ – podobnie jak w umowach – można w nim zawrzeć wszystko, co konieczne w danym przypadku, a co mieści się w granicach obowiązującego prawa i służy dobru dziecka. Musi on zawierać informacje personalne dotyczące stron (matka, ojciec) oraz dziecka, podpisy obojga rodziców, datę i miejsce zawarcia porozumienia oraz kolejne paragrafy, w których sprecyzowane są te zasady, na których zależy osobom zainteresowanym (zasady wykonywania władzy rodzicielskiej, utrzymywania kontaktów z dzieckiem, kwestii alimentów…).

Im bardziej szczegółowy plan wychowawczy, tym lepiej

Im bardziej jest szczegółowy plan wychowawczy, tym większa szansa na uniknięcie nieporozumień i uchronienie dziecka przed przykrymi ich konsekwencjami. Oto, co między innymi można regulować takimi zapisami:

• podział władzy rodzicielskiej (czy pełnię władzy zachowuje oboje rodziców czy nie),
• miejsce stałego zamieszkania dziecka (przy którym z rodziców),
• decyzje dotyczące leczenia, edukacji dziecka,
• kwestie związane z wyrabianiem dokumentów dziecka (dowód, paszport),
• harmonogram i charakter spotkań dziecka z rodzicem, z którym nie mieszka ono na stałe,
• zasady spędzania świąt czy wakacji z dzieckiem, a także organizowania innych wyjazdów,
• wysokość alimentów, termin i forma płatności oraz wiele innych tematów.

Każdy z punktów najlepiej maksymalnie doprecyzować. Jeżeli na przykład  w rodzicielskim planie wychowawczym ustala się zasady kontaktu z dzieckiem, to warto opisać nie tylko ich częstotliwość. Informacja o tym, że powiedzmy ojciec widzi się z dzieckiem w każdą sobotę, to zdecydowanie za mało. Należy uściślić między innymi: w jakich godzinach, czy osobiście czy na czacie wideo, jeśli osobiście, to gdzie, kto przywozi dziecko na miejsce spotkania, kto odpowiada za odstawienie dziecka do domu, co dzieje się w przypadku, gdy dziecko w dniu spotkania jest chore albo nieobecne (wycieczka szkolna), czy i na ile wcześniej należy powiadomić drugą stronę o ewentualnych zmianach planu i tak dalej.

Kiedy i jak przedłożyć sądowi gotowy plan wychowawczy

Rodzicielski plan wychowawczy dołącza się (jako pisemny załącznik) do pozwu rozwodowego lub przedstawia sądowi taki dokument już w trakcie trwania sprawy rozwodowej. W pierwszym przypadku zazwyczaj sporządza się plan samodzielnie, korzystając ewentualnie z pomocy różnego rodzaju generatorów pism sądowych online. W tym drugim plan jest często efektem ustaleń i porozumienia osiągniętego przez strony dzięki mediacjom i bywa redagowany przy udziale sądowego mediatora.

***

Podstawę prawną dla rodzicielskiego planu wychowawczego stanowi Kodeks Rodzinny i opiekuńczy (art. 58 § 1). W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

To może Cię zainteresować: Wniosek o uregulowanie władzy rodzicielskiej – kiedy i gdzie go złożyć?

Negatywne i pozytywne przesłanki rozwodu

Aby rozwód doszedł do skutku, w części pozwu z uzasadnieniem, powódka bądź powód muszą wyszczególnić przesłanki wskazujące na całkowity i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, bez możliwości odbudowy tych więzi w aspekcie fizycznym, uczuciowym i ekonomicznym. Warto przy tym wiedzieć, że aby uzyskać decyzję sądu o rozwodzie koniecznym jest, by przesłanki do rozwodu były pozytywne. Co to oznacza w praktyce? Chodzi przede wszystkim o udowodnienie wspomnianego powyżej rozkładu pożycia małżeńskiego, a więc opisanie kwestii stosunków ekonomicznych między małżonkami, ich wzajemnych, codziennych relacji, a także innych okoliczności wskazujących na ustanie pożycia.

Sąd odmówi z kolei rozwodu tym małżeństwom, u których występują negatywne przesłanki rozwodu. Oznacza to, że formalne zakończenie związku nie będzie możliwe, jeśli taka sytuacja godziłaby – przykładowo – w dobro małoletnich dzieci czy dobro małżonka. Generalnie przesłanki negatywne do rozwodu to wszystkie te powody, które nie są zgodne z zasadami współżycia społecznego. Sąd nie orzeknie o rozwodzie, jeśli – dla przykładu – mąż postanawia zostawić chorą żonę, a żona pozostawi męża w niedostatku.

Jak uzasadnić pozew o rozwód bez orzekania o winie?

Uzasadnienie pozwu o rozwód bez orzekania o winie powinno zawierać zwięzły opis przyczyn, dla których obie strony postanowiły się rozstać. Ważne, by w pozwie nie opisywać całej historii małżeństwa, a jedynie fakty istotne dla sprawy. W uzasadnieniu można więc podać informacje o tym, kiedy stosunki między partnerami zaczęły się psuć (będzie to istotne dla ustalenia, ile trwa rozkład pożycia małżeńskiego), a także jakie były przyczyny takiej sytuacji. Jeśli dla sprawy istotnym będzie opisanie konkretnych wydarzeń wpływających na decyzję, to warto zawrzeć informacje również o nich. Trzeba pamiętać, że uzasadnienie pozwu o rozwód musi tłumaczyć – oprócz decyzji o rozstaniu – również wysuwane wobec pozwanego lub pozwanej roszczenia (mowa tu o uzasadnieniu podziału władzy rodzicielskiej, jakiej planuje dokonać para czy o wniosku o alimenty).

Pamiętajmy, że sytuacją idealną dla uzyskania rozwodu bez orzekania o winie jest ta, w której para próbowała wcześniej dojść do porozumienia i zdecydowała się na mediację lub terapię par. Jeśli tak było, warto zawrzeć taką informację w uzasadnieniu. Jeśli nie – należy zawrzeć w uzasadnieniu dopisek, że w istotnych kwestiach (przykładowo – w podziale majątku) małżonkowie porozumieli się bez mediacji i nadal nie zmienili zdania co do rozstania.

Rozwód z orzeczeniem o winie – przesłanki, które można zawrzeć w uzasadnieniu

Uzasadnienie pozwu o rozwód z orzeczeniem o winie wygląda nieco inaczej, niż w przypadku rozwodu bez orzekania o tym, kto jest winny rozpadu małżeństwa. Musi oczywiście zawierać wszelkiego rodzaju informacje, które zostały opisane powyżej, a oprócz tego opis konkretnych sytuacji wskazujących na ewidentną winę drugiej strony.

Niestety opisywanie tego rodzaju sytuacji i okoliczności może wywoływać wiele przykrych emocji – zwłaszcza jeśli powodem rozwodu jest przemoc w rodzinie, uzależnienie od alkoholu męża lub żony i spowodowane tym zaniedbania, oszustwa finansowe, notoryczne zdrady partnera lub inne, traumatyczne dla powoda czy powódki wydarzenia. Dla uwiarygodnienia uzasadnienia pozwu rozwodowego warto załączyć do niego wszelkiego rodzaju dowody, które udało się zgromadzić. Mogą to być bilingi telefoniczne, kopie obdukcji, potwierdzenie założenia niebieskiej karty, zdjęcia, ale również zeznania świadków (sąd prawdopodobnie powoła te osoby do składania zeznań podczas trwania procesu rozwodowego).

***

Więcej informacji na temat tego, co powinien zawierać pozew rozwodowy znajduje się w tekście Jak napisać pozew rozwodowy – samodzielnie, szybko i skutecznie. Dodatkowo zachęcamy do skorzystania z naszego wirtualnego generatora pozwów, stworzonego przy współpracy specjalistów – prawników oraz informatyków. Narzędzie to znacznie ułatwi proces tworzenia pozwu, a dodatkowo skróci czas poświęcony tej czynności.