Separacja a alimenty na małżonka – przesłanki

Większość osób utożsamia pojęcie alimentów ze świadczeniami należącymi się dziecku. To oczywiście najpowszechniejsze i najbardziej trafne skojarzenie mające odbicie w rzeczywistości, jednak nie można zapominać o tym, że alimenty mogą również trafiać bezpośrednio do małżonka – także w trakcie separacji. Kiedy jest to możliwe? 

• O takie świadczenie może ubiegać się wyłącznie małżonek, którego winy nie stwierdzono podczas orzekania o separacji. Jeśli tak się stało, wówczas nie otrzyma on od męża lub żony żadnych pieniędzy.

• Drugą przesłanką, jaka musi zaistnieć, by mąż lub żona otrzymali alimenty w trakcie separacji, jest ich przebywanie w niedostatku. Co to oznacza w praktyce? Jeśli wyłącznie jedna osoba w małżeństwie zarabiała pieniądze, a druga opiekowała się domem i dla tej strony, która nie pracowała separacja oznacza znaczne pogorszenie się stanu majątkowego wraz z niemożnością spełnienia swoich podstawowych potrzeb, wówczas mąż lub żona postawieni w takiej sytuacji mogą ubiegać się o alimenty. 

Jeśli obowiązek alimentacyjny wobec małżonka w separacji zostanie orzeczony przez sąd, nie będzie miał on ram czasowych – może cofnąć go jedynie kolejne orzeczenie sądu. Wysokość alimentów ustala się z kolei biorąc pod uwagę zarówno zarobki i majątek danej osoby, jak i sam jej potencjał do zarabiania pieniędzy, a także wysokość kosztów spełniania uzasadnionych potrzeb życiowych drugiej strony sporu.

Jeśli to właśnie Ciebie czeka złożenie pozwu lub wniosku o separację, zachęcamy do skorzystania z naszego generatora pism sądowych, stworzonego we współpracy z najlepszymi informatykami i prawnikami specjalizującymi się w prawie rodzinnym. Więcej informacji o samej separacji odnajdziesz natomiast w jednym z poprzednich artykułów Separacja – co to jest i jakie są jej skutki prawne.

Separacja a alimenty na dzieci

Każdorazowo podczas rozstrzygania wniosku lub pozwu o separację, sąd musi również pochylić się nad kwestią alimentów na dziecko. Nie ma bowiem możliwości, by w orzeczeniu separacji nie został zawarty podział kosztów utrzymania i wychowania dzieci względem obojga rodziców. 

Najczęściej oczywiście alimenty w separacji będzie płaciła ta osoba, przy której dziecko nie pozostaje, w zakresie umożliwiającym pokrycie potrzeb materialnych i niematerialnych potomka. Przy ustalaniu wysokości takich świadczeń (podobnie jak przy ustalaniu wysokości alimentów na małżonka) bierze się także pod uwagę wysokość majątku, zarobków i zdolności do pracy zarobkowej danej osoby. Warto tutaj zaznaczyć, że co do zasady dziecko powinno żyć na poziomie zbliżonym do rodziców, dlatego im wyższe są zarobki jednej ze stron, tym potencjalnie wyższe będą alimenty.

Podobnie jak następuje ustalenie miejsca pobytu dziecka przed rozwodem, tak również i w trakcie separacji takie ustalenie powinno mieć miejsce (jeśli oczywiście para nie będzie w tym czasie ze sobą mieszkać). Jak przebiega takie ustalenie?

Decyzja dziecka o miejscu zamieszkania

Jeśli dziecko ma poniżej 13 lat, wówczas w sądzie reprezentuje go przedstawiciel ustawowy (zazwyczaj jest to rodzic lub inny krewny), a w przypadku jego braku – sąd opiekuńczy czy kurator. Z kolei po przekroczeniu 13 roku życia samodzielna decyzja dziecka o miejscu zamieszkania będzie decydująca w tej kwestii, co także wpłynie na orzeczenie sądu o przyznaniu alimentów jednej ze stron.

Separacja nieformalna a alimenty

Kolejną kwestią, która zastanawia osoby będące w małżeństwie, ale mieszkające osobno jest to, czy w przypadku takiej „nieformalnej” separacji również można ubiegać się o alimenty. Co do zasady – nie, ponieważ osobom będącym w małżeństwie nie można zasądzić alimentów. Tutaj natomiast do głosu dochodzi kwestia świadczeń na rzecz rodziny i konieczności wzajemnego wspierania się, których nie redukuje nawet separacja formalna. Z samej istoty małżeństwa wynika więc, że partnerzy (także w trakcie rozstania) powinni wspierać się – również finansowo.

Separacja a mieszkanie razem – co mówi prawo

Jeśli para zdecyduje się na separację, a do tej pory obie osoby zamieszkiwały w tym samym miejscu, to – wbrew pozorom – żadna z nich nie musi się wyprowadzać (chyba, że ma taką potrzebę/możliwość i chce opuścić dom lub mieszkanie). Jak więc funkcjonować we dwójkę, jeśli sąd orzekł separację? Prawo przygotowuje na taką okoliczność rozwiązanie i umożliwia sądowi dokonanie podziału mieszkania – w kontekście sposobu korzystania z danego lokum. Warto tutaj dodać, że podział mieszkania względem korzystania z przestrzeni w żadnym wypadku nie jest tożsamy z podziałem majątku – są to dwie osobne sprawy. Jak taki podział wygląda w praktyce?

Separacja a korzystanie z mieszkania

Sąd bierze pod uwagę powierzchnię mieszkania i podział na poszczególne pomieszczenia. W orzeczeniu zwykle łazienka czy kuchnia pozostają do dyspozycji wspólnej obojga małżonków, natomiast pokoje są dzielone (w miarę możliwości – po równo) między męża i żonę. Jeśli w związku jest dziecko, wówczas sąd przyznaje do użytku więcej pomieszczeń tej stronie, przy której dziecko częściej przebywa. Dodatkowo w takim orzeczeniu mogą być zawarte zakazy i nakazy co do wspólnego funkcjonowania małżonków w jednym mieszkaniu lub domu, obejmujące – przykładowo – kwestię zapraszania obcych osób czy zmiany wyposażenia mieszkania.

Więcej informacji o samym procesie separacji, jej konsekwencjach i skutkach (nie tylko dla małżonków) znajduje się w jednym z naszych wcześniejszych artykułów Separacja – co to jest i jakie są jej skutki prawne.

Separacja a eksmisja – kiedy może nastąpić?

Eksmisja przy separacji może nastąpić wyłącznie na wniosek jednego z małżonków. Jest ona zwykle zasądzona wtedy, gdy mamy do czynienia z separacją z orzekaniem o winie. W praktyce osoba, która stanowi dla drugiego małżonka (i/lub dla ich dzieci) zagrożenie, będzie musiała wyprowadzić się z dotychczas zajmowanego mieszkania lub domu. Więcej informacji o tym, jak napisać pozew o separację z orzekaniem o winie lub bez, a także narzędzie pomagające napisać taki wniosek znajdują się w zakładce Pozew o separację – zapraszamy do skorzystania z możliwości samodzielnego wygenerowania takiego dokumentu.

Separacja a opłaty za mieszkanie

Co do zasady, małżonkowie pozostający we wspólnym mieszkaniu w czasie separacji są zobowiązani do opłacania rachunków (niezależnie od tego, czy nieruchomość jest własnościowa, czy może wynajmowana) w równy sposób lub proporcjonalnie do zajmowanych części mieszkania. Istnieją jednak sytuacje, w których jedna osoba z pary wyprowadza się i tutaj rozkład opłat zależy od wielu czynników oraz od ustaleń między partnerami. Często zdarza się tak, że żona lub mąż opuszcza mieszkanie wraz z dzieckiem, a osoba pozostająca w danej nieruchomości wymaga od strony wyprowadzającej się dalszego uczestnictwa w opłatach. W takiej sytuacji jednak, jeśli jedno z małżonków zajmuje dotychczasowe mieszkanie, a jednocześnie nie przebywa z nim dziecko, obowiązek utrzymania tego mieszkania spada na jego lokatora – domaganie się opłat od osoby, która nie tylko wyprowadziła się, ale również sprawuje pieczę nad dzieckiem, byłoby niezgodne z zasadami współżycia społecznego.

Separacja a mieszkanie jednego z małżonków

Ta kwestia również spędza sen z powiek wielu parom, które do tej pory mieszkały w nieruchomości należącej wyłącznie do jednego z małżonków (nabytej przed ślubem lub w trakcie trwania małżeństwa z intercyzą). W praktyce nie może być jednak sytuacji, w której jeden z małżonków podczas separacji „wyrzuca” z mieszkania drugą osobę dlatego, że jest wyłącznym właścicielem nieruchomości – zwłaszcza jeśli ta druga osoba pozostaje w niedostatku lub stan zdrowia uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, dzięki któremu mogłaby mieć fundusze na wynajem bądź kupno innego mieszkania. Takie okoliczności również byłyby niezgodne z zasadami współżycia społecznego.

Do kwestii opłat uiszczanych przez małżonków w trakcie separacji dochodzi także temat alimentów. Najczęściej sąd orzeka alimenty wówczas, gdy wniosek dotyczył separacji z orzekaniem o winie. Więcej praktycznych informacji o tym, jak ma się kwestia alimentów w kontekście omawianego powyżej tematu, znajduje się w artykule Separacja a alimenty – kto, na kogo i czy w ogóle trzeba płacić przed rozwodem.

Pomysłodawcą zmian jest Ministerstwo Sprawiedliwości, które podkreśla, że natychmiastowe alimenty to przede wszystkim minimum formalności dla obywatela, mniejsze wydatki na ewentualną obsługę prawną (ze względu na swego rodzaju zautomatyzowanie procesu i brak konieczności wynajmowania adwokata), odciążenie dla sądów (jeśli chodzi o ilość pracy) oraz oczywiście szybsza realizacja bytowo-rozwojowych potrzeb dziecka, na rzecz którego alimenty natychmiastowe są wypłacane. Jak ma to wyglądać w praktyce?

Alimenty natychmiastowe – strony

Tak samo jak w przypadku obowiązujących obecnie procedur, o alimenty natychmiastowe na dziecko może – zgodnie z projektem – wnioskować rodzic, z którym dziecko zamieszkuje. Świadczeniodawcą jest w tym przypadku drugi z rodziców, który mieszka osobno. Pozew o alimenty natychmiastowe można składać niezależnie od tego, czy rodzice dziecka są lub byli małżeństwem czy też nie. Alimenty natychmiastowe bez rozwodu również są możliwe do uzyskania w przypadku, gdy mąż lub żona przestają zaspokajać potrzeby rodziny (dziecka).

Uwaga! Jak wynika z założeń projektu, o alimenty natychmiastowe nie mogą starać się osoby, które już rozpoczęły starania o to świadczenie w dotychczasowej procedurze. Nie można również ubiegać się o nie, jeśli złożyło się już pozew rozwodowy albo sądowy wniosek o separację.

Alimenty natychmiastowe – wniosek

Wniosek o alimenty natychmiastowe ma być maksymalnie uproszczony i dostępny online – na stronach rządowych. Do jego złożenia nie potrzeba żadnych dokumentów poza odpisem aktu urodzenia dziecka, na rzecz którego alimenty mają być wypłacane. Inne informacje wpisywane przez wnioskodawcę w formularzu mają funkcjonować na zasadzie oświadczenia. Nie trzeba więc załączać osobnych zaświadczeń potwierdzających na przykład wysokość dochodów czy zakres wydatków – jak ma to miejsce w funkcjonującej obecnie procedurze.

Pozew o alimenty natychmiastowe składa się do sądu. Ma on być rozpatrywany maksymalnie w ciągu 14 dni, a całą procedurę ma kończyć wydanie przez sędziego nakazu zapłaty alimentów z rygorem natychmiastowej wykonalności. Pozwany (lub pozwana) może się jednak od tej decyzji odwołać – wtedy sprawa kierowana jest do ponownego rozpatrzenia, ale już w standardowym trybie, co może potrwać wiele tygodni.

Zobacz też: Alimenty natychmiastowe na wniosek online >>

Alimenty natychmiastowe – kwoty

Kwota alimentów natychmiastowych przyznawanych na dziecko ma być niezależna od rzeczywistych kosztów jego utrzymania i realizowania różnorodnych potrzeb, ani też od możliwości zarobkowych strony pozywanej o alimenty czy też od realnie osiąganych przez nią dochodów. Wysokość tego świadczenia ma być obliczana wyłącznie w odniesieniu do obowiązującej w danym roku wysokości wynagrodzenia minimalnego brutto w kraju (dla przykładu obecnie – stan na maj 2022 – jest to 3010 zł) oraz zależeć od liczby dzieci. I tak:

• alimenty natychmiastowe na jedno dziecko to 21% aktualnego wynagrodzenia minimalnego;
• w przypadku dwojga dzieci tych samych rodziców alimenty natychmiastowe na każde z dzieci mają być równe 19% minimalnego, krajowego wynagrodzenia brutto;
• jeśli dzieci jest troje, kwota należnych alimentów natychmiastowych to 17% wynagrodzenia minimalnego na każde z nich;
• przy czwórce dzieci na każde przyznaje się po 15% wysokości obowiązującego wynagrodzenia minimalnego;
• na każde z pięciorga i kolejne dziecko ma przypadać po 13% z kwoty brutto obowiązującego w danym roku minimalnego wynagrodzenia za pracę na pełnym etacie.

W tym roku, mając jedno dziecko, można byłoby uzyskać zatem w ramach natychmiastowych alimentów 632 zł miesięcznie. Przy piątce dzieci byłoby to 391 zł na każde, czyli w sumie 1955 zł co miesiąc. Z każdą zmianą ustawowego wynagrodzenia minimalnego w kraju wysokość alimentów natychmiastowych byłaby automatycznie przeliczana i aktualizowana – bez konieczności składania jakichkolwiek dodatkowych wniosków w tej sprawie.

Alimenty natychmiastowe – od kiedy

Według założeń projektu ustawa wprowadzająca do polskiego prawa alimenty natychmiastowe miałaby wejść w życie pół roku po jej ogłoszeniu. Niestety, dotychczas nie została ona ogłoszona, zatem trudno powiedzieć, od kiedy alimenty natychmiastowe mogą ewentualnie zacząć obowiązywać.

***

Alimenty natychmiastowe to dobra opcja dla wszystkich, którym zależy na czasie w kwestii uzyskania świadczenia, dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, w przypadku których długotrwałe oczekiwanie na decyzję o alimentach w standardowym trybie komplikowałoby sytuację bytową. Warto dodać w tym miejscu, że uzyskanie natychmiastowych alimentów nie zamyka drogi obowiązującej obecnie i wnioskowania o kwoty wyższe – adekwatne do bieżących potrzeb dziecka.

Więcej rozwiązań prawnych na www.itogis.pl

Kwestie alimentacyjne regulują przepisy zawarte w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Rodzice mają obowiązek bieżącego dostarczania środków utrzymania i wychowania swojemu małoletniemu dziecku. Jeżeli ojciec lub matka nie wypełnia tego obowiązku, na wniosek drugiego rodzica sąd zasądza płacenie alimentów – począwszy od dnia wskazanego w pozwie. W polskim prawie dostępna jest jednak także opcja dochodzenia alimentów wstecz na dziecko. Możliwe jest również tak zwane roszczenie regresowe (rozumiane jako zwrot kosztów utrzymania). Oba rodzaje żądań wymagają złożenia stosownego pozwu w wydziale rodzinnym sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania powoda lub powódki albo strony pozywanej.

Pozew o zaległe alimenty

W jakiej sytuacji można wnieść pozew o alimenty wstecz? Choć w praktyce rzadko się to zdarza, teoretycznie istnieje szansa na to, aby uzyskać takie świadczenie nawet za okres do trzech lat przed dniem złożenia pozwu o zaległe alimenty. Warunkiem jest jednak udowodnienie przed sądem, że istotne potrzeby dziecka, które zaistniały w tym czasie, pozostają niezaspokojone. Najczęściej podawanym przykładem takiej sytuacji są kwestie bytowe – między innymi zaległości w opłatach czynszowych, z którymi boryka się rodzic wnioskujący o zaległe alimenty na dziecko, ale także nieuregulowane rachunki za leczenie czy kształcenie dziecka. W kategorii tej mieszczą się również długi, czyli wszelkiego rodzaju niespłacone pożyczki czy kredyty brane na poczet realizacji wyżej wspomnianych potrzeb.

Wniosek o zaległe alimenty można złożyć jako osobny dokument lub wysunąć takie roszczenie dodatkowo w pozwie o alimenty, które zasądza się w normalnym trybie, czyli na przyszłość (stwórz pozew o zaległe i bieżące alimenty). Swoje żądanie należy udowodnić, załączając do wniosku stosowne dokumenty (informacje o zaległościach w rachunkach, zaciągniętych zobowiązaniach etc.). Wnioskowanie o alimenty wstecz wymaga od powoda sprecyzowania jego oczekiwań i podania w pozwie kwoty, o jaką wnosi za dany okres. Jeżeli sąd zasądza wypłatę zaległych alimentów, zwykle jest to świadczenie jednorazowe, raczej rzadko (choć to zależy od indywidualnej sytuacji pozwanego bądź pozwanej) rozkłada się je na raty.

Pozew o zaległe alimenty – wzór tego i innych dokumentów sądowych oferuje generator pozwów ITOGIS.

Zaległych alimentów można żądać maksymalnie za okres 36 miesięcy wstecz (licząc od dnia złożenia pozwu). Świadczenia alimentacyjne ulegają bowiem przedawnieniu po 3 latach (nie mylić z prawem do alimentów, które się nie przedawnia).

Przeczytaj też: Pozbawienie praw rodzicielskich a alimenty – czy nadal trzeba płacić?

Roszczenie regresowe – pozew

Jeśli nie zaległe alimenty, to roszczenie regresowe może przysługiwać rodzicowi, który – jako jedyny – utrzymuje (bądź utrzymywał) małoletnie dziecko – bez finansowego wsparcia ze strony drugiego rodzica. Wylicza się w takim przypadku wydatki poniesione na utrzymanie i wychowanie dziecka, aby zażądać od pozwanego (pozwanej) zwrotu określonej kwoty.

Pozew z roszczeniem regresowym musi precyzyjnie wskazywać, jakie koszty zostały poniesione na realizację potrzeb dziecka w danym okresie i zwrotu jakiej kwoty żąda powód bądź powódka występująca do sądu z roszczeniem regresowym. Wydatki najlepiej udokumentować fakturami lub rachunkami. Koszty, o których tu mowa, mogą być wzięte pod uwagę przez sąd tylko wtedy, jeśli poniesione zostały na realizację usprawiedliwionych potrzeb dziecka (potrzeby bytowe, edukacyjne, zdrowotne, rozwojowe…). O tym, czy dany wydatek realizuje usprawiedliwioną potrzebę, decyduje sąd. Tak samo, jak w przypadku zasądzania „standardowych” alimentów, również przy roszczeniach regresowych uwzględnia się nie tylko potrzeby dziecka, ale i możliwości zarobkowe rodzica.

Roszczenie regresowe przedawnia się po 3 latach, dlatego pozew z takim żądaniem może obejmować maksymalnie 36 miesięcy wstecz (licząc od dnia złożenia wniosku do sądu).

Roszczenie regresowe – wzór pozwu tego i innych dokumentów sądowych oferuje platforma ITOGIS.

Alimenty wstecz a roszczenie regresowe

To dwa różne świadczenia wymagające dwóch różnych pozwów. Jak wynika z praktyki, zwykle łatwiej jest wygrać sprawę o zwrot kosztów utrzymania dziecka (w ramach roszczenia regresowego), niż uzyskać zaległe alimenty na dziecko.

Reasumując…

Pozew o alimenty wstecz ma rację bytu wtedy, gdy istnieją niezaspokojone potrzeby dziecka sięgające w przeszłość (nie dalej jednak niż 3 lata) lub gdy rodzic, pod którego opieką pozostaje dziecko, zaciągnął zobowiązania w celu realizacji usprawiedliwionych potrzeb dziecka i zobowiązania te pozostają nieuregulowane w chwili wytaczania powództwa. Jeżeli żaden z tych warunków nie zachodzi, rodzic, który samodzielnie utrzymywał (utrzymuje) dziecko, może wystąpić do sądu z roszczeniem regresywnym.

Więcej praktycznych porad w zakresie prawa alimentacyjnego i nie tylko znajdziesz na blogu Itogis. Zapraszamy!

Rozważmy najczęstszą sytuację. Rodzice małoletniego dziecka, którym w równym stopniu przysługuje władza rodzicielska, zamieszkują osobno. To, gdzie zamieszka dziecko, może wynikać z ich wspólnych ustaleń lub z decyzji sądu, jeśli rodzice nie mogą dojść w tej kwestii do porozumienia i matka lub ojciec (albo oboje) zwróci się z wnioskiem o ustalenie miejsca pobytu dziecka. Zmiana miejsca zamieszkania dziecka, a także kwestia alimentów, wymagają następnych wniosków, ale po kolei…

Zabezpieczenie i ustalenie miejsca pobytu dziecka – wnioski

Wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka – przy jednym bądź drugim rodzicu, składa się do sądu, aby sformalizować nową sytuację oraz by było jasne, pod czyją opieką przebywa na stałe małoletni lub małoletnia i które z rodziców może w związku z tym ewentualnie wystąpić o alimenty. Obowiązek alimentacyjny ciąży na obojgu, ale przyjmuje się, że rodzic, z którym mieszka dziecko, realizuje ten obowiązek poprzez osobiste starania o jego utrzymanie i wychowanie, dlatego o alimenty pozywa się zwykle drugiego rodzica. Przed tym jednak konieczny jest wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka, składany do sądu rejonowego (wydział rodzinny), który to wniosek musi spełniać wszystkie wymogi pism procesowych. Aby prawidłowo go zredagować i niczego istotnego nie pominąć, warto skorzystać z pomocy generatora tego typu dokumentów…

Stwórz wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka przy sobie >>

Wniosek o zabezpieczenie miejsca pobytu dziecka

Czasami istnieje ryzyko, że jedno z rodziców nie czekając na decyzję sądu, może chcieć samodzielnie i w tajemnicy przed drugim rodzicem zdecydować o tym, gdzie dziecko ma mieszkać (zmiana miejsca zamieszkania dziecka bez zgody ojca/matki). Warto w takiej sytuacji profilaktycznie złożyć dodatkowo do sądu wniosek o zabezpieczenie miejsca pobytu dziecka na czas trwającego procesu, w którym właśnie ustala się to miejsce.

Zmiana miejsca pobytu dziecka – wniosek i alimenty

Niezależnie od pierwotnej decyzji sądu ustalającej miejsce pobytu/zamieszkania dziecka, może ono ulec zmianie – na przykład dlatego, że dziecko, które ma więcej niż 13 lat może chcieć wybrać, z którym z rodziców woli mieszkać lub wpłyną na to jakieś inne okoliczności. W takiej sytuacji również należy złożyć do właściwego sądu rodzinnego stosowny wniosek – o zmianę miejsca pobytu dziecka.

Zmiana miejsca pobytu dziecka a alimenty

Zmiana miejsca zamieszkania dziecka wiąże się z możliwością/koniecznością zmiany postanowień dotyczących obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka. Jeżeli dotychczas małoletnie dziecko było na przykład przy matce, a ojciec płacił na nie alimenty, po zmianie miejsca pobytu dziecka alimenty może płacić matka. Nie dzieje się to jednak automatycznie w momencie zamieszkania dziecka z ojcem. Nie można alimentów po prostu przestać płacić, mimo że sprawuje się już osobistą pieczę nad dzieckiem. Trzeba w tej sytuacji zainicjować kolejne postępowania sądowe – wystąpić z powództwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego oraz z wnioskiem o zasądzenie alimentów – w tym przypadku od matki. Można to zawrzeć w jednym pozwie, przyspieszając w ten sposób nieco bieg całej sprawy.

Zobacz, jak przygotować pozew o alimenty oraz w jakich sytuacjach alimenty na dziecko się należą >>

Umieszczenie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej a alimenty

Zmiana miejsca pobytu dziecka to niestety nie zawsze przeprowadzka od matki do ojca czy odwrotnie. Zdarza się, że dziecko trafia do placówki opiekuńczo-wychowawczej. Co wtedy z alimentami? Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego mówią, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka nie ustaje w takiej sytuacji. Świadczenia pieniężne zasądzone na dziecko muszą być uiszczane, a zarządza nimi osoba wskazana w wyroku alimentacyjnym przez sąd.

Alimenty dla rodzica, byłego małżonka czy rodzeństwa przyznawane są w szczególnych sytuacjach życiowych, które rozpatruje się indywidualnie. Nie są to zazwyczaj sprawy tak oczywiste, jak alimenty na dzieci. W każdym z tych przypadków jednak musi wystąpić zazwyczaj najważniejsza przesłanka, jaką jest… niedostatek. To niemożność samodzielnego zaspokojenia przez powoda (lub powódkę) swoich podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, ubranie, leczenie, utrzymanie miejsca zamieszkania etc.).

Alimenty na żonę, alimenty na małżonka

O alimenty na żonę (męża) po rozwodzie mogą ubiegać się obie strony, jeżeli sytuacja bytowa danej osoby się pogorszyła, a rozwód nastąpił bez orzekania o winie lub winę stwierdzono u obojga małżonków. Jeśli natomiast rozwód zakończył się wyłączną winą jednej ze stron, druga ma prawo wnioskować o alimenty dla siebie nawet wtedy, gdy nie występuje przesłanka niedostatku.

Polskie prawo dopuszcza również sytuacje, w których zasądza się alimenty na żonę (męża) bez rozwodu. Takie roszczenie o zaspokojenie potrzeb wysuwa się wtedy, gdy para formalnie nie jest rozwiedziona, ale jedna ze stron została opuszczona przez drugą, co znacząco pogorszyło sytuację finansową tej pierwszej.

To może Cię zainteresować: Pozew o alimenty – jak go przygotować? >>

Alimenty od dzieci na rodzica

Alimenty na rodzica mogą być zasądzone wtedy, gdy powód (powódka) żyje w niedostatku, a jego (lub jej) pozwane dorosłe dziecko jest niezależne finansowo, a do tego jego możliwości zarobkowe pozwalają na uiszczanie ewentualnych alimentów dla rodzica.

Co istotne, świadczenie na rzecz rodziców nie musi mieć w tym przypadku formy pieniężnej i przekazywanej im co miesiąc określonej kwoty do ręki czy na rachunek bankowy. Obowiązek alimentacyjny wobec matki lub ojca może sprowadzać się na przykład do zapewnienia rodzicowi dachu nad głową, finansowania mu leczenia etc.

Uwaga! Szansę na uzyskanie alimentów od dzieci mają te osoby, które wywiązywały się ze swoich obowiązków rodzicielskich (przynajmniej do czasu osiągnięcia pełnoletności przez dzieci). W innym przypadku sąd zwykle nie przychyla się do roszczeń rodziców.

Alimenty na rodzeństwo – także przyrodnie

Pozostawanie (nie ze swojej winy) w niedostatku może być podstawą do wnioskowania o alimenty od krewnych w linii prostej (to na przykład alimenty od ojca dla dziecka lub odwrotnie, od wnuka dla babci czy od dziadka dla wnuczki itd.). Jeżeli z różnych powodów rozwiązania takie nie są możliwe, zasądza się niekiedy alimenty dla rodzeństwa.

Brat lub siostra (również przyrodni) będący w trudnej sytuacji bytowej mogą wysuwać roszczenia alimentacyjne względem swojego lepiej sytuowanego rodzeństwa. Sąd każdorazowo szczegółowo bada okoliczności sprawy i jeśli uzna powództwo za zasadne, zasądza alimenty na rodzeństwo.

Skorzystaj z Itogis, profesjonalnego kreatora pozwów on-line – Twój pozew będzie gotowy do złożenia w sądzie w mniej niż godzinę!

Standardowo zasądzanie alimentów na dziecko ma miejsce w kontekście rozwodu jego rodziców. Nie jest to jednak jedyna możliwość. Zdarzają się bowiem również sytuacje, w których przyznaje się alimenty bez rozwodu, a nawet alimenty bez ślubu… Za każdym razem jednak niezbędne jest wnioskowanie o to i uzyskanie odpowiedniego postanowienia sądu.

Alimenty na dziecko – bez rozwodu

Alimenty bez rozwodu, a nawet alimenty bez separacji, ustanawiane są w trakcie trwania małżeństwa. Roszczenia wysuwa się względem współmałżonka, który uchyla się od łożenia na utrzymanie dziecka. Nie wnioskuje się jednak wówczas do sądu stricte o alimenty na rzecz dziecka – składa się pozew o zaspokojenie potrzeb rodziny. Efektem takiego postępowania jest to samo, co w sprawie o alimenty. Strona pozwana zobowiązana jest przez sąd (na podstawie odpowiedniego materiału dowodowego) do cyklicznego przekazywania określonej kwoty pieniężnej do rąk powoda (powódki) na rzecz utrzymania dziecka i/lub wspólnego gospodarstwa domowego. Podobnie jak w standardowych sprawach o alimenty na dziecko, również w tym przypadku należy rzetelnie przygotować pozew i udokumentować swoje roszczenia. Od tego zależy uzyskanie świadczeń oraz ich ostateczna wysokość.

Nie wiesz, jak napisać pozew o zaspokojenie potrzeb rodziny? Skorzystaj z profesjonalnego generatora dokumentów sądowych on-line Itogis i przygotuj pozew w mniej niż godzinę!

Alimenty na dziecko – bez ślubu

Alimenty bez ślubu przyznaje się w przypadku par mających potomstwo, ale nie żyjących w związku małżeńskim. Dzieci urodzone w konkubinacie mają w Polsce takie same prawa do realizowania ich potrzeb bytowych, edukacyjnych i opiekuńczych, jak dzieci z małżeństw, dlatego można wysuwać roszczenia o alimenty na dziecko (bez ślubu). Postępowanie sądowe w takiej sprawie wygląda podobnie do standardowego (czyli jak przy rozwodzie). Potrzebne jest jedynie, jeżeli pozywany o alimenty rodzic dziecka nie uznaje go oficjalnie za swoje, dowód na ten fakt. Potwierdzenie ojcostwa niezbędne jest również w przypadku, gdy powództwo wysuwa ojciec dziecka.

Alimenty na dziecko – za granicą

Jedną z nietypowych sytuacji, poza wspomnianymi tu alimentami bez rozwodu, alimentami bez separacji czy alimentami bez ślubu, o którą często pytają klienci kancelarii adwokackich, są alimenty na dziecko za granicą. Na szczęście, nie jest to kwestia bardziej skomplikowana, niż alimenty na dziecko w Polsce. Zasądzone przez sąd świadczenia na rzecz dziecka, niezależnie od miejsca jego zamieszkania, a także niezależnie od tego, gdzie przebywa strona pozywana, muszą trafić do uposażonego. Z obowiązku alimentacyjnego trzeba się wywiązywać.

***

Na koniec ważna uwaga. W każdym z wymienionych wyżej przypadków, aby uzyskać alimenty na dziecko, konieczne jest rzetelne opracowanie pozwu o alimenty, przygotowanie przekonującego uzasadnienia roszczeń i zgromadzenie dowodów ilustrujących faktyczną sytuację dziecka, a nawet – o ile to możliwe – strony pozywanej: rachunki, dowody wpłat, faktury, wyciągi z kont bankowych, zaświadczenia o zarobkach, kredytach, stałych zobowiązaniach finansowych etc. Od tego zależy ostateczna decyzja sądu oraz wysokość zasądzonych na rzecz dziecka alimentów. Jeśli nie korzystasz w zakresie przygotowania takiej dokumentacji z usług adwokata, wesprzyj się generatorem dokumentów sądowych. Będziesz mieć pewność, że o niczym nie zapomnisz, wniosek będzie kompletny, prawidłowo sporządzony, gotowy do wysłania do sądu (właściwego dla miejsca zamieszkania jednej ze stron).

Zarówno sam pozew o alimenty, jak i dokumenty uzasadniające wniosek o ich podwyższenie, muszą być rzetelnie opracowane, aby zostały przyjęte przez sąd i by procedura mogła się rozpocząć. Nieprawidłowo przygotowana dokumentacja lub braki w niej powodują, że sprawa się przedłuża, a jej zakończenie pozostaje pod znakiem zapytania. W takiej sytuacji nawet w pełni uzasadnione roszczenia, które są nieodpowiednio sądowi zaprezentowane czy źle udokumentowane, mogą nie skutkować podwyższeniem alimentów na dziecko. Dlatego właściwe sporządzenie pozwu jest tak istotne. Jeśli powód nie może lub nie chce korzystać przy tym z pomocy adwokata, aby mieć pewność, że jego pozew nie zostanie cofnięty do uzupełnienia, powinien posłużyć się specjalnym narzędziem do automatycznego generowania tego typu dokumentów.

Zobacz, jak działa Itogis – profesjonalny kreator pism procesowych on-line

Pozew o podwyższenie alimentów na dziecko – w jakiej sytuacji się go składa

Składanie pozwu o podwyższenie alimentów nie jest sytuacją wyjątkową. Żądanie większych pieniędzy na dziecko to rzecz naturalna w kontekście jego rosnących z czasem potrzeb, a należą do nich między innymi: wydatki na buty i odzież, środki czystości, jedzenie, leczenie, edukację, sport, rozwijanie zainteresowań, wakacje… Pojawienie się (lub zwiększenie) w budżecie domowym kosztów związanych z tymi potrzebami jest dobrym uzasadnieniem pozwu o wyższe alimenty. Innym istotnym powodem może być również zmiana sytuacji materialnej rodzica, pod którego opieką pozostaje dziecko. Utrata pracy lub na przykład przewlekła choroba, która uniemożliwia jej kontynuowanie, stanowią dobrą podstawę do tego, by wnioskować o podwyższenie zasądzonych wcześniej alimentów.

Co powinien zawierać pozew o podwyższenie alimentów na dziecko

1. Pozew o alimenty jest dokumentem, w którym muszą się znaleźć podstawowe informacje dotyczące powoda i/lub jego zastępcy. Zgodnie z prawem alimentacyjnym, w przypadku roszczeń wysuwanych przez pełnoletnie dzieci, one same są powodami i mogą samodzielnie składać pozew o podwyższenie alimentów. Gdy sprawa dotyczy dziecka małoletniego, jego zastępcą w sprawie jest rodzic, który wnioskuje do sądu w jego imieniu.
2. Ważną pozycją w pozwie o alimenty jest określenie kwoty, o jaką docelowo ubiega się powód. Jej wyliczenie nie zawsze jest proste, dlatego jeśli w sporządzaniu dokumentacji nie pomaga radca prawny specjalizujący się w prawie rodzinnym, lepiej skorzystać z narzędzia Itogis, które automatycznie wylicza wysokość alimentów, o którą w danym przypadku można wnioskować. Wyliczenia bazują na podanych przez powoda lub jego zastępcę informacjach: o wysokości wydatków, zarobkach obojga rodziców etc.
3. Kluczowym elementem pozwu o podwyższenie alimentów na dziecko, jak każdego pozwu o alimenty, jest uzasadnienie. To zazwyczaj najtrudniejsza część do zredagowania dla strony wnioskującej, a jednocześnie to właśnie ta część dokumentacji ma największy wpływ na decyzję podejmowaną przez sąd. Nie mając doświadczenia w przygotowywaniu takich dokumentów, warto powierzyć temat doświadczonemu prawnikowi lub skorzystać z narzędzia opracowanego przez takich prawników do generowania pozwów o alimenty i uzasadnień do nich. W tym przypadku również pomoże kreator wniosków i pozwów on-line Itogis.
4. Pozew należy uzupełnić o załączniki, które uzasadniają wnioskowanie o wyższą kwotę alimentów. To zazwyczaj faktury lub rachunki będące dowodem wydatków na dziecko (zakup komputera, dodatkowe zajęcia językowe, książki i przybory szkolne, opłata za pobyt na obozie sportowym, lekarstwa etc.). Inne wnioski dowodowe obejmują na przykład umowy o pracę, wypowiedzenia, wyciągi z rachunków bankowych – wszystko to, co ilustruje bieżącą sytuację finansową rodziny. W trakcie automatycznego generowania pozwu, aplikacja (poza zadawaniem różnych pytań użytkownikowi) przypomina także w odpowiednim momencie o załączeniu wszystkich niezbędnych dowodów. Na podstawie dostarczonych jej informacji tworzy prawidłowy, kompletny pozew o podwyższenie alimentów, gotowy do pobrania i wysłania do właściwego sądu rejonowego.

Chcesz samodzielnie i szybko przygotować  pozew o podwyższenie alimentów? Skorzystaj z kreatora profesjonalnych pozwów Itogis, z którego na co dzień korzystają kancelarie prawne!

Gdy niemożliwe albo utrudnione staje się zaspokojenie bytowych i/lub intelektualnych potrzeb dziecka, a drugie z rodziców nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, na przykład w wyniku rozwodu lub rozpadu konkubinatu czy po prostu nie łoży na dziecko, składa się do sądu pozew o alimenty. Jak należy go przygotować i co jeszcze warto na ten temat wiedzieć?

Choć sprawy alimentacyjne kojarzą się przede wszystkim z rozwodami, w trakcie których przyznaje się prawa do opieki nad małoletnimi dziećmi, ustala ich miejsce pobytu przy jednym z rodziców, a także zasądza alimenty na dziecko, nie są to jedyne okoliczności, w których można wysuwać takie roszczenia. Równie często składa się pozew o alimenty bez rozwodu. W każdym przypadku jednak zasady jego przygotowania wyglądają podobnie.

Jak przygotować pozew alimentacyjny

Pozew o alimenty to dokument, który musi być rzetelnie przygotowany. Jakiekolwiek braki formalne w takim wniosku powodują bowiem cofnięcie go do uzupełnienia, a to wydłuża bieg sprawy. Nieprecyzyjnie opracowany wykaz kosztów utrzymania dziecka z kolei może skutkować niezasądzeniem żądanej kwoty alimentów na to dziecko. Jeśli zatem pozwu nie przygotowuje prawnik, najlepiej przy jego sporządzaniu posłużyć się profesjonalnym narzędziem do generowania tego typu wniosków do sądu.

Przekonaj się, jak szybko i prosto można samodzielnie przygotować kompletny pozew o alimenty

Korzystająca z automatycznego kreatora pozwów strona pozywająca jest prowadzona przez cały dokument – krok po kroku. Niczego nie sposób wtedy pominąć. Jeśli natomiast nie korzysta się z takiej pomocy, trzeba pamiętać, co musi zawierać pozew o alimenty na dziecko.

• We wniosku o alimenty powinny znaleźć się podstawowe informacje dotyczące powoda bądź powódki i pozwanego lub pozwanej.
• Należy załączyć do niego dokumenty, które ilustrują sytuację finansową rodziny (na przykład zaświadczenie o zarobkach, kosztach stałych, spłacanych kredytach etc.).
• Konieczny jest również przejrzysty wykaz kosztów utrzymania dziecka (najlepiej z podziałem wydatków na różne kategorie, jak choćby wyżywienie, odzież, edukacja, dojazdy, rozrywki i inne) – dobrze, jeśli poparty będzie rachunkami, fakturami, dowodami wpłat etc.
• Pozew musi zawierać także uzasadnienie (najistotniejsza część dokumentacji, mająca największy wpływ na decyzję sądu), w którym warto udowodnić, że wysokość wysuwanego roszczenia jest zasadna w sytuacji powoda i jednocześnie adekwatna do możliwości finansowych strony pozywanej.
• Oprócz żądanej kwoty, w dokumencie proponuje się również dzień miesiąca, do którego alimenty mają się znaleźć w rękach powoda.
• Jeśli istnieje taka potrzeba do dokumentacji włącza się również wniosek o powołanie świadków w sprawie.

Jak złożyć pozew o alimenty i ile to kosztuje

Rozprawy o alimenty prowadzone są przez sądy rejonowe, dlatego pozew o alimenty składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego (pozwanej) bądź powoda (powódki). Wybór ten zawsze należy do strony wysuwającej roszczenia. Jeżeli dziecko ma ukończone 18 lat, samo składa pozew w swoim imieniu. Dzieci niepełnoletnie reprezentowane są przed sądem przez rodziców lub innych opiekunów prawnych, którzy w imieniu małoletnich składają pozew o alimenty.

Ile kosztuje sprawa o alimenty? Osobę składającą pozew o alimenty na dziecko – nic. Wniosek taki jest wolny od opłat sądowych. Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sprawy o alimenty, o czym stanowi art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dn. 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

***

Zobacz też: Jak sporządzić pozew o podwyższenie alimentów na dziecko >>

Pełnoletnie dziecko a alimenty – do kiedy trzeba płacić?

Jak długo trzeba płacić alimenty na dorosłe dziecko? To pytanie zadaje sobie wielu rodziców, których pociechy ukończyły już 18 rok życia i kontynuują naukę na studiach lub uczą się zawodu. Ogólna odpowiedź na tę wątpliwość brzmi: alimenty dla pełnoletniego dziecka należy płacić do momentu, w którym będzie ono w stanie utrzymać się samodzielnie. Co to oznacza? Warto przestudiować to na konkretnych przykładach omówionych poniżej.

Alimenty na dorosłe dziecko studiujące

Do kiedy płacić alimenty na dorosłe dziecko, które zdecydowało się podjąć studia lub jakąkolwiek inną formę nauki? W takiej sytuacji o konieczności wypłacania świadczenia decyduje wspomniana wcześniej przesłanka, czyli zdolność dziecka do samodzielnego utrzymania się. W większości przypadków w trakcie studiów – nawet jeśli dziecko podejmie pracę na część etatu – nie będzie w stanie samodzielnie sfinansować swoich potrzeb. Oznacza to w praktyce, że zasądzone wcześniej alimenty na dziecko będą musiały być wypłacane nawet po osiągnięciu przez młodego studenta częściowej niezależności finansowej. Zdarzają się jednak sytuacje, w których dziecko celowo przedłuża pobieranie świadczenia – notorycznie nie przygotowuje się do egzaminów bądź opuszcza obowiązkowe zajęcia, a w efekcie – przenosi się między kierunkami studiów i wydziałami. Jak przestać płacić alimenty na dorosłe dziecko, które postępuje w ten sposób? Należy zwrócić się do sądu rodzinnego ze specjalnym wnioskiem o anulowanie alimentów, ponieważ tylko sąd może unieważnić swoją poprzednią decyzję o konieczności wypłaty tego świadczenia.

Alimenty a praca dziecka

Co z alimentami, gdy dziecko kończy 18 lat, a jednocześnie podejmuje pracę zarobkową? Tutaj sytuacja wygląda podobnie do opisanej powyżej: opiekun zobowiązany do wypłacania alimentów dla dorosłego dziecka również może zgłosić się do sądu o cofnięcie decyzji o uiszczaniu tego świadczenia. Sąd zbada wówczas, czy zarobki z pracy dziecka są wystarczające do tego, by mogło ono samodzielnie się utrzymać – to znaczy bez pomocy rodziców i innych osób. Jeśli wypłacana co miesiąc pensja nie będzie wystarczająca do pokrycia bieżących kosztów życia oraz zgromadzenia majątku początkowego, wówczas sąd nie przychyli się do prośby wnioskodawcy o zniesienie obowiązku alimentacyjnego na dorosłe dziecko.

Warto tutaj wspomnieć o tym, że rodzic, wnioskując o zniesienie alimentów dla dziecka dorosłego, powinien uzasadnić swoje roszczenie. Warto to zrobić – przykładowo – dowiadując się, w jaki sposób młody człowiek pożytkuje swoje pieniądze, ponieważ jeśli żyje „ponad stan”, wyjeżdża na wakacje, dokonuje pierwszych poważnych zakupów lub zaciąga nieuzasadnione pożyczki czy kredyty, wówczas dalsze wspieranie dziecka może okazać się sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i sąd przychyli się do wniosku rodzica o zniesienie alimentów na pracujące dziecko.

Alimenty na dorosłe, niepełnosprawne dziecko

Alimenty na dorosłe dziecko niepełnosprawne z reguły będą wypłacane do końca życia podopiecznego – ze względu na fakt, że taka osoba nie może podjąć pracy zarobkowej, a co za tym idzie, nie usamodzielni się finansowo nawet po osiągnięciu pełnoletności. Zniesienie alimentów na pełnoletnie dziecko z niepełnosprawnością w praktyce nie zdarza się więc zbyt często – chyba że stopień niepełnosprawności jest lekki, a praca zarobkowa, którą taka osoba podejmie, pozwoli jej na samodzielne utrzymanie się.

Alimenty dla zamężnej córki i alimenty na dorosłe dziecko, które ma dziecko

Do kiedy alimenty na dorosłe dziecko należy wypłacać osobie, która założyła już własną rodzinę – ożeniła się, wyszła za mąż lub ma własne dziecko? To pytanie budzi wiele kontrowersji, ponieważ w teorii założenie rodziny to krok, na który decydują się osoby o dobrej sytuacji finansowej. Nie zawsze jednak jest to oczywiste – po zgłoszeniu się do sądu z wnioskiem o zniesienie alimentów, urzędnicy powinni zbadać, czy dziecko które ma własne dziecko faktycznie nie może utrzymać się samodzielnie. Jeśli zaistnieją przesłanki do tego, by sądzić, że dana osoba sztucznie utrzymuje potrzebę pobierania świadczenia alimentacyjnego (celowo nie podejmuje zatrudnienia, nie dokształca się), wówczas sąd może stwierdzić, że sytuacja przybiera cechy sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i decyzja o przyznaniu alimentów zostanie cofnięta.

***

Alimenty na dziecko po 18 roku życia to trudny temat, a każda z takich sytuacji ma wiele odcieni – czasem to rodzic chce uchylić się od płacenia (wówczas drugi opiekun może zgłosić się o alimenty na dorosłe dziecko z funduszu alimentacyjnego), a czasem to dziecko sztucznie przedłuża swoją potrzebę pobierania świadczenia. W takich okolicznościach sąd zawsze bada sprawę indywidualnie i decyduje na podstawie dowodów, jakie uda mu się uzyskać w postępowaniu.

Rodzicom, którzy poszukują pomocy w uzyskaniu alimentów, polecamy zapoznanie się z artykułem Pozew o alimenty – jak go przygotować.